دورى كه آن را ميخواند البتّه آنكه زيانش جلو است بد ياور و بد همكارى است .
طبرى : نقل شده است كه ابن مسعود ميخوانده است « لَمَنْ ضَرُّه » بدون لام .
« لَبِئْسَ الْمَوْلى وَلَبِئْسَ الْعَشِيرُ » فخر : اين جمله ميفهماند كه مقصود از جملهء جلو « يَدْعُوا لَمَنْ ضَرُّه أَقْرَبُ » فرمانبرى از بزرگان است چون « مولى » يعنى دوست و ياور و « عشير » آنكه آميزش دارد و همراه آدم است ، و آيت پيش « يَدْعُوا مِنْ دُونِ اللَّه » مقصود پرستش بتها است و اين آيه سرزنش آنها است در پيروى از رؤساشان .
« مَنْ كانَ يَظُنُّ أَنْ لَنْ يَنْصُرَه اللَّه » 15 طبرى : در مقصود از هاى « ينصره » اختلاف است كه ضمير بجاى كى است : قتاده گفته است مقصود پيغمبر است يعنى كسى كه ميپندارد كه خدا محمّد و دينش را يارى نخواهد كرد : مجاهد گفته است :
مقصود خود شخص بدگمان است يعنى آنكه ميپندارد خدا ياريش نمىكند و روزيش نميدهد .
« فَلْيَمْدُدْ بِسَبَبٍ إِلَى السَّماءِ ثُمَّ لْيَقْطَعْ - » تا آخر آيه « 15 طبرى : نقل است كه اين آيه براى دو قبيله ى غطفان و بنى اسد نازل شد كه از پذيرش اسلام خود - دارى ميكردند و ميگفتند : شايد محمّد موفّق نشود و يهود با ما دشمن شوند و آب و نانى كه از آنها بما ميرسد جلوگيرى كنند ، اين آيه براى آنها نازل شد ، و ابن زيد گفته است مقصود از سماء آسمان است ، ابن عبّاس گفته است : مقصود سقف خانه است .
مجمع : مردم بصره و ابن عامر « ليقطع » با كسر لام خواندهاند ، و در معنى آيه اختلاف است : 1 - بيشتر مفسّرين گفتهاند كلمه ى « ما » در « ما يغيظ » مصدرى است و معنى اين است آنكه ميپندارد خدا محمّد را به دنيا و آخرت يارى نميكند ريسمانى بسقف ببندد و آن را بكشد تا پاره شود و خود خفه شود پس بنگرد كه اين چاره گرى خشم او را ميبرد . 2 - جبّائى گفته است : يعنى وسيله اى بخواهد كه به آسمان رود و الهام و يارى خدا را از محمّد ببرد و قطع كند ، 3 - ابو مسلم گفته است : يعنى آنكه ميپندارد خدا از آسمان او را يارى نميكند خود كوشش كند و به
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 201
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص٢٠١