ناقص كه سقط مىشود و نابود است ، 3 - يعنى داراى صورت و خلقت و پاره ى گوشت بدون شكل و صورت ، 4 - يعنى خلقتهاى پى در پى مىشود و بدون خلقتهاى پى - در پى كه ناقص الخلقه ميمانند و متولَّد ميشوند .
« لِنُبَيِّنَ لَكُمْ » 5 كشف : لام « لنبيّن » مربوط است به ترتيب خلقت يعنى شما را از صورت نطفه بصورتهاى پى در پى تغيير داديم تا نشان دهيم كه قدرت بر اين كار - ها براى ما آسان است با اينكه ممكن بود يك دفعه بدون تغيير بيافرينيم ، و معنى ديگر گفتهاند كه اين تغيير براى آن است كه بشما بنمايانيم همچنان كه بر اين دگر - گونيها در آغاز آفرينش شما توانا هستيم ميتوانيم دوباره شما را برگردانيم ، و گفتهاند يعنى با اين تغييرات آفريديم تا خوب و بد را بدانيد و آنچه براى حقّپرستى شما لازم است دريابيد و بشناسيد .
فخر : اين جمله ى « نبيّن » و دو جمله ى بعد از آن « نقرّ و نخرج » چند جور قرائت شده است . و نيز در كلمه ى « يتوفّى و عمر » دو قرائت است با ضمّ و فتح ياء و سكون و ضمّ ميم .
« لِكَيْلا يَعْلَمَ مِنْ بَعْدِ عِلْمٍ » 5 ابو الفتوح نوشته است : لام عاقبت راست بر آن تأويل كه گفتهايم تا كار او به جائى باز آيد كه هيچ نداند پس از آنكه دانست و آن از نقصان فهم و عقل و ذكر او باشد كه او را كم شود و نسيان بر او غالب شود .
« وَرَبَتْ » 5 مجمع : ابو جعفر چنين خوانده است : « ربأت » با همزه يعنى از ارتفاعى بر چيزى مسلَّط شد .
« مِنْ كُلِّ زَوْجٍ بَهِيجٍ » 5 طبرى : يعنى از هر نوع و دسته .
أبو الفتوح نوشته است : از هر جنس و صنف گياه و نبات نيكو .
« ذلِكَ بِأَنَّ اللَّه هُوَ الْحَقُّ - » تا آخر آيه « 6 كشف : يعنى اين تحوّلات كه پيدايش انسان و گياه از آن است كه خداوند به درستى ثابت است و هميشگى و چنان كه زمين مرده ى زمستانى را ببهار زنده مىكند مردگان را هم بقيامت زنده مى - كند . و بعضى گفتهاند : يعنى خداوند اين كارها را مىكند چونكه او شايسته است
تفسير عاملي ( فارسي ) — صفحة 198
مساهمون: علي اكبر غفاري
ص١٩٨