شد و ربّ العزّه برايشان منّت نهاد كه « سَبَقَتْ لَهُمْ مِنَّا الْحُسْنى » .
مجمع : مقصود از « حسنى » وعده ى ببهشت است ، و ابن زيد گفته است :
مقصود سعادت است .
أبو الفتوح نوشته است : آنان كه ايشان را از ما توفيق سابق شده باشد .
روح البيان : بعضى گفتهاند : حسنى يعنى عنايت و اختيار و هدايت و عطا و توفيق كه عنايت موجب كفايت است از ما سوى و اختيار وسيله ى رعايت است و شمول رحمت و بوسيله ى هدايت راه ولايت باز مىشود و عطاء نتيجه ى پيدايش حكمت است . و عاقبت توفيق است كه اسباب استقامت است شيخ سعدى گفته است :
نخست او ارادت بدل بر نهاد
پسين بنده بر آستان سر نهاد
چه انديشى از خود كه فعلم نكوست
از آن در نگه كن كه توفيق اوست
برو بوستان بان بايوان شاه
بتحفه ثمر هم ز بستان شاه
« لا يَسْمَعُونَ حَسِيسَها » 102 روح البيان : در تأويلات نجميّه است : از آثار عنايت سابق ازلى اين است كه حسيس جهنّم قهر حقّ را نميشنوند ، و حسيس قهر خداوندى گفتار مردم هواپرست و اهل بدعت است و ادلَّه ى فلاسفه است كه به گمان باطل و تيرگى طبيعت خود ، آنها را ميپرورانند .
« يَوْمَ نَطْوِي السَّماءَ كَطَيِّ السِّجِلِّ لِلْكُتُبِ » 104 بگفته ى مجمع در كلمات اين جمله و در جمله ى « رَبِّ احْكُمْ » اختلاف قرائت است .
« وَلَقَدْ كَتَبْنا فِي الزَّبُورِ مِنْ بَعْدِ الذِّكْرِ » 105 أبو الفتوح : سعيد بن جبير و مجاهد و ابن زيد گفتند مقصود از زبور همه ى كتابهاى آسمانى و ذكر لوح محفوظ است و عبد اللَّه عبّاس و ضحّاك گفتند : زبور كتاب داود است و « ذكر » تورات است ، و بعضى گفته است : « ذكر » قرآن است و زبور كتاب داود است و كلمه ى « بعد » بمعنى قبل است .
فخر : ممكن است مقصود از ذكر علم باشد يعنى بعد از آنكه عالم بوديم