عمرو بن العاص باز هم به نيرنگ جديدى دست زد و به ابو موسى پيشنهاد كرد و گفت : اين مصيبتى كه گريبانگير مردم كوفه و شام شده است جز از على و معاويه از فرد ثالثى نيست ، اكنون صلاح اين امّت در اين است كه ما دو تن نمايندهء دلسوز مردم ، اين دو تن را از خلافت خلع كنيم و فردى مورد اطمينان طرفين درگير را به خلافت انتخاب كنيم ، ابو موسى آن مرد نادان و شناخته شده ، رأى سراسر خدعه و نيرنگ او را پذيرفت و نظر او را تحسين نمود ! عمرو بن عاص پس از اطمينان به گفتهء ابو موسى گفت : اكنون چون شما پيرمردى محترم هستى و سابقهات در اسلام بيشتر است نخست تو على را خلع كن ، آن گاه من معاويه را خلع خواهم نمود ، ابو موسى خواستهء او را لباس عمل پوشانده و گفت :
اكنون نوبت توست كه معاويه را خلع نمايى ! عمرو بن العاص ، از جا برخاست و گفت : اى مردم گواه باشيد كه ابو موسى على را از خلافت خلع نمود و همين مطلب هم خواستهء من است امّا من معاويه را در جايگاه خلافت مستقر نمودم ، ابو موسى كودن و نادان ، دانست كه عمرو بن العاص ، او را فريب داده است ، از اين رو او را به باد ناسزا گرفت و عمرو نيز ، او را دشنام داد و يك ديگر را لعن كردند ، امّا شد آنچه كه نبايد بشود .
« 197 » در اين جنگ ابو اليقظان عمّار ياسر به شهادت نائل آمد و او كسى است كه رسول اكرم صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم در بارهء او فرمود : عمار پردهء ديدهء من است كه گروه باغى و متمرّد او را به قتل مىرسانند .
هامش
( 197 ) . صحيح مسلم ، ج 4 ، شمارهء 2916 ، حديث 72 و 73 ، از كتاب 52 ، كتاب الفتن و اشراط الساعة ، ص 2263 ؛ مسند احمد بن حنبل ، ج 2 ، ص 164 و ج 6 ، ص 298 ، از امّ سلمه ، خصائص نسائى ، حديث 157 ، ذيل حديث 160 ، ص 294 ، حاشيه ؛ تاريخ بغداد ، خطيب بغدادى ، ج 7 ، ص 414 ، از عبد اللَّه بن عمر ، حديث 396 ؛ مناقب محمد بن سليمان زبيدى ، ج 2 ، ص 3544 ، حديث 828 ؛ كشف الغمّة ، ج 1 ، ص 258 ، چاپ بيروت ؛ تاريخ يعقوبى ، ج 2 ، ص 188 ؛ كفاية الطالب ، از انس ، باب 38 ، ص 172 ؛ مناقب كلابى كه در آخر كتاب مناقب مغازلى ، ص 437 ، شمارهء 225 چاپ شده است ؛ نهاية في غريب الحديث ، ص 1383 ، 1 / 89 ؛ تاريخ دمشق ابن عساكر ، ج 11 ، ترجمهء عمّار ياسر ، ورق 120 ، شمارهء 213 - 214 ، و در حديث 154 ، ج 39 ، چنان كه در حاشيهء خصائص نسائى ، ص 29 ، شمارهء 157 ، چاپ بيروت به آن اشاره شده است ؛ مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 296 ، چاپ بيروت .