شنوندگان ، آن را رد نمىكند و تازهاى است كه با خواندن بسيار فرسوده نمىشود و شگفتانگيزى است كه شگفتيهاى آن پايان نمىپذيرد و فايدهبخشى است كه فوايد آن تمام نمىشود . قرآن به چهار بخش تقسيم مىشود : حلال و حرامى كه همهء مردم آن را مىدانند ، تفسيرى كه تنها علما از آن آگاهى دارند و به زبان عربى است كه عربها آن را مىفهمند ، و تأويل آن را تنها خدا مىداند ، آنچه نبوده در قرآن وجود دارد . بدانيد - خداوند شما را رحمت كند - كه قرآن داراى ظاهر باطن ، حد و مطلق است . ظاهر قرآن تنزيل ، باطنش تفسير ، حد آن واجبات و احكام و مطلقش ثواب و عتاب است .
زيد بن على ، مركز گردآورى بسيارى از راويان و محدثان بود و تكيهگاه آنها به شمار مىرفت زيرا آنها زمانى كه علوم سرشار و صداقت وى را در نقل و انتشار احاديث دريافتند پيرامون او گرد آمدند . مانند فرزندش يحيى ، محمد بن مسلم ، محمد بن بكير ، عبيد اللّه بن صالح ، هاشم بن زبير ، ابى جعفر بن ابى زياد احمر ابى جارود زياد بن منذر ، كثير بن طارق ، عمر بن موسى بن وجهى ، عبيد اللّه بن ابى علا ، زرين بياع انماط ، ابان بن عثمان اجلح ، فضيل ، عمر بن خالد ، زهرى ، اعمش ، سعيد بن خيثم ، اسماعيل سدى ، زبيد يامى ، زكريا بن زائده ، عبد الرحمن بن حارث بن عياش بن ابى ربيعه و ابن ابى زناد و شعبه .
در كتاب تحف اثنى عشريه « 1 » تأليف عبد العزيز دهلوى آورده است : ابو حنيفه ، علم و طريقت را از امام باقر ( ع ) و امام صادق ( ع ) فرا گرفت و زيد بن على بن حسين ( ع ) آن را توسعه بخشيد .
در كتاب روض النضير « 2 » آمده است كه ابو حنيفه به مدت دو سال نزد زيد به فراگيرى علوم پرداخت و جز حكومت بنى اميه ، كسى او را از حضور در درس زيد باز نداشت .
سلمة بن كهيل ، يزيد بن ابى زياد ، هارون بن سعيد ، ابو هاشم رمانى و حجاج بن دينار با تعداد زيادى از فقهاى كوفه نزد زيد مىآمدند و علم و فقه فرا مىگرفتند و با او هم عقيده بودند .
هامش
( 1 ) - چاپ بمبئى سال 1315 ( ه . ق ) ، ص 8 .
( 2 ) - ج 1 ، ص 66 .