باشد نيز فى الجمله ، اعمى محسوب مىشود .
آيهء * ( « أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا »
مصنّف - اعلى اللَّه درجته - مىگويد :
چهل و ششم : آيهء شريفهء * ( « الم ، أَ حَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَهُمْ لا يُفْتَنُونَ » ) * ( 1 ) است .
على ( ع ) پرسيد : يا رسول الله ، اين آزمايش چيست ؟ فرمود : آن آزمايش تو هستى ، با تو دشمنى مىشود . پس براى دشمنى آماده باش .
فضل مىگويد :
به اجماع مفسرين ، آيهء فوق دربارهء زن و شوهرى نازل شد كه مسلمان شدند و فرزندى داشتند كه بسيار به او علاقه مند بودند . آن فرزند فوت كرد و با فوت او نزديك بود كه والدينش از اسلام برگردند . خداى متعال اين آيه را نازل فرمود . و اما خبرى كه وى ذكر نموده است ، ظاهرا پيامبر ( ص ) ، على ( ع ) را به عنوان آزمايشى براى مسلمانان قرار نداد و اين نكته از نقاط ضعف به شمار مىآيد نه از فضايل .
من مىگويم :
زمخشرى و رازى در تفسير اين آيه ، اقوالى ذكر كردهاند امّا آنچه را فضل گفته ، اصلا ذكر نكردهاند تا چه رسد به اجماع در مورد آن .
و اما مراد از لفظ فتنه همانطور كه در الكشاف آمده است ، امتحان است . و در تفسير رازى آن را به معناى ابتلا ذكر كرده است كه مقصود از هر دو يكى است ولى زمخشرى مدّعى است كه اين امتحان از طريق سختى تكاليف دينى ، فقر ، قحطى و انواع مصيبتهاى جانى و مالى و مقاومت در برابر اذيت و نيرنگهاى دشمنان مىباشد ، و رازى موارد امتحان را به ابتلا به فرايض بدنى و مالى اختصاص داده است . در هر صورت ، هيچ كس - چنان كه فضل ادعا كرده است - مورد امتحان را نقطهء ضعف و قدح نشمرده است .
به طور خلاصه ، اين روايت دلالت بر آن دارد كه على ( ع ) مايهء امتحان مؤمنين است و به وسيلهء او افرادى كه ايمان ثابت دارند از افرادى كه چنين نيستند مشخص مىگردند و
هامش
( 1 ) . عنكبوت / 2 .