و ضمير موجود در اين آيه : * ( « فَمِنْهُمْ ظالِمٌ لِنَفْسِه وَمِنْهُمْ مُقْتَصِدٌ وَمِنْهُمْ سابِقٌ بِالْخَيْراتِ » ) * ( 1 ) به كلمهء * ( « عِبادِنا » ) * برمىگردد نه به « من اورثه الكتاب و اصطفاه منهم » . زيرا صحيح نيست كه برگزيدگان خدا به ستمگران و غير ستمگران تقسيم شوند و وارثان كتاب شامل تمام مؤمنان اعم از عالم و جاهل گردد . اين آيه شبيه به فرمودهء خداى تعالى در سورهء حديد است : * ( « وَلَقَدْ أَرْسَلْنا نُوحاً وَإِبْراهِيمَ وَجَعَلْنا فِي ذُرِّيَّتِهِمَا النُّبُوَّةَ وَالْكِتابَ فَمِنْهُمْ مُهْتَدٍ وَكَثِيرٌ مِنْهُمْ فاسِقُونَ » ) * ( 2 ) .
و اما اينكه آدم ( ع ) با آنكه از بندگان برگزيدهء خدا بود ، گفت : خدايا ! ما به خود ستم كرديم * ( « رَبَّنا ظَلَمْنا أَنْفُسَنا » ) * بنابر ادلهء عقلى و نقلى به ارادهء فعل مكروه تأويل مىشود . البته به يك شكل مىتوان تقسيم بندى را به وارث كتاب و برگزيدهء خدا برگرداند . بدين ترتيب كه وارثت و برگزيدگى به لحاظ شمول بر بعضى از وارثان برگزيده باشد . بدين ترتيب ، تقسيم جنس به اين اقسام سه گانه صحيح مىشود . ليكن بنابر دلايل پيشين و مانند آن ، مراد از وارث برگزيده على به تنهايى در وقت خود و يا با فرزندانش به لحاظ تمامى اوقات است ، چنان كه در اين باره هم از طريق شيعه روايتى نقل شده است .
در اينجاست كه آيه امامت على ( ع ) دلالت مىكند . زيرا اولا : حاكى از عصمت مىباشد كه يكى از شرايط بر امامت است و بديهى و اجماعى است كه ديگر صحابه معصوم نبودهاند و ثانيا : ارث بردن كتاب با برگزيدگى از سوى خدا ، در شأن جانشينان پيامبران است . پس نتيجه آنكه : على ، امام و جانشين پيغمبر است .
آيهء * ( « أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي »
مصنّف - اعلى اللَّه درجته - مىگويد :
چهل و چهارم : آيهء شريفهء * ( « أَنَا وَمَنِ اتَّبَعَنِي » ) * ( 3 ) است .
مراد از * ( « مَنِ اتَّبَعَنِي » ) * ( كسى كه از من پيروى كند ) ، على است .
فضل مىگويد :
اگر مرادش اين است كه غير از على ( ع ) كسى از پيامبر پيروى نكرد پيداست كه سخن
هامش
( 1 ) . فاطر / 32 .
( 2 ) . حديد / 26 .
( 3 ) . يوسف / 108 .