آيهء * ( « وَصالِحُ الْمُؤْمِنِينَ »
مصنّف - نوّر اللَّه ضريحه - مىگويد :
سى و چهارم : آيهء شريفهء * ( « وَصالِحُ الْمُؤْمِنِينَ » ) * ( 1 ) است . به اجماع مفسران و روايت جمهور ، مراد از صالح المؤمنين على ( ع ) است .
فضل مىگويد :
اين آيه در سورهء تحريم است كه دربارهء عايشه و حفصه نازل شد . مفسران اتّفاق نظر دارند كه مراد از صالح المؤمنين ، ابو بكر و عمر است . زيرا صدر آيه چنين است : * ( « وَإِنْ تَظاهَرا عَلَيْه فَإِنَّ الله هُوَ مَوْلاه وَجِبْرِيلُ وَصالِحُ الْمُؤْمِنِينَ » ) * يعنى اگر عايشه و حفصه عليه پيامبر دست به اقدامى زدند ، خدا و جبرئيل ، ياور او هستند - يعنى به او اطلاع مىدهند . - و صالح المؤمنين نيز يار او مىباشد . صالح المؤمنين يعنى ابو بكر و عمر كه پدر آن دو همسر رسول خدا بودند و مراد از يارى آنها اين است كه دختران خود را نصيحت مىكنند تا از كارهايى كه معمولا هووها انجام مىدهند ، خوددارى كنند ، و اگر نزول آن در مورد على صحيح باشد شكى نيست كه على صالح المؤمنين است امّا اين آيه دليلى بر امامت او محسوب نمىشود .
من مىگويم :
مراد مصنّف از اجماع ، عدم اختصاص روايت به مفسرين شيعى است . اگر چه همهء مخالفان با آن موافق نباشد . اين حديث از مجاهد نقل شده است . ابن تيميه مىگويد : « و گفتهاند كه او - يعنى صالح المؤمنين - على است و ماوردى آن را نقل كرده است . » اين روايت در نزد قوم به حد استفاضه رسيده است .
سيوطى در الدر المنثور از ابن ابى حاتم نقل مىكند كه با ذكر سند از على ( ع ) نقل كرده است كه رسول خدا ( ص ) فرمود : « صالح المؤمنين على است . » و همچنين از ابن مردويه و ابن عساكر با سندشان از ابن عباس اين . حديث را نقل مىنمايد . همين طور از ابن مردويه با سندش از اسماء بنت عميس از رسول خدا ، اين حديث را نقل مىكند . مصنّف در منهاج الكرامه از ابو نعيم از اسماء آن را نقل كرده است . محمّد بن ابى طلحه شافعى در كتاب مطالب السؤل از ثعلبى از اسماء نقل مىكند كه : وقتى آيهء * ( « وَإِنْ تَظاهَرا عَلَيْه . . . » ) * نازل
هامش
( 1 ) . تحريم / 4 .