آيهء * ( « الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ »
مصنّف - طاب ثراه - مىگويد :
بيست و چهارم : آيهء * ( « الَّذِينَ يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ بِاللَّيْلِ وَالنَّهارِ سِرًّا وَعَلانِيَةً » ) * ( 1 ) است .
جمهور اهل سنت روايت كردهاند كه « على ( ع ) چهار درهم داشت . يك درهم را شب انفاق نمود و يكى ديگر را روز . درهم سوم را پنهانى انفاق نمود و چهارم را آشكارا . آن گاه اين آيه در حق او نازل شد . »
فضل مىگويد :
مفسران اهل سنت روايت كردهاند كه اين آيه در حق على ( ع ) نازل شده است ، و البته يكى از فضايل او به شمار مىرود لكن ادعاى وجود نص بر امامت او را ثابت نمىكند .
من مىگويم :
اين روايت را واحدى در اسباب النزول از ابن عباس و مجاهد و كلبى روايت نموده است و سيوطى در الدر المنثور آن را به ابن جرير و عبد الرزاق و عبد بن حميد و ابن منذر و ابن ابى حاتم و طبرانى و ابن عساكر منسوب مىكند و مصنّف در منهاج الكرامه آن را به ثعلبى و ابو نعيم نسبت مىدهد . زمخشرى ، رازى و ديگران نيز اين حديث را نقل كردهاند ، امّا ابن تيميه طبق عادت خود - با اين بهانه كه انفاق پنهانى و آشكارا از شب و روز بيرون نيست و نمىتوان اينها را مقابل يكديگر فرض كرد - گمان كرده است كه حديث ، دروغ است و طبق معمول از سخن خود اظهار خوشحالى مىكند . اشكال او وارد نيست . زيرا مراد از روايت اين است كه او دو درهم را در شب انفاق نمود : يكى را آشكارا و ديگرى را پنهانى و دو درهم ديگر را به همين ترتيب در روز انفاق كرد . يا اينكه مراد اين است كه دو درهم را در شب و روز و دو درهم ديگر را آشكار و پنهان انفاق كرد ؛ يعنى در دو درهم نخست ، وقت انفاق مورد نظر است و در دو درهم ديگر نحوهء انفاق .
با توجّه به اينكه مقدار اين صدقه اندك بوده امّا صدقه دهندگان بسيار بودهاند . لذا پيداست وقتى خداى سبحان اين صدقه را در قرآن بيان مىكند و به پرداخت كننده آن بشارت مىدهد هدف اين است كه برترى او را از لحاظ معرفت و اخلاص نسبت به ديگران نشان دهد .
هامش
( 1 ) . بقره / 275 .