آيهء * ( « فَسَوْفَ يَأْتِي الله بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ »
مصنّف - اعلى اللَّه درجته - مىگويد :
بيست و دوّم : آيهء شريفهء * ( « فَسَوْفَ يَأْتِي الله بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَه » ) * ( 1 ) است . ثعلبى مىگويد :
اين آيه دربارهء على نازل شده است .
فضل مىگويد :
مفسران گفتهاند كه اين آيه دربارهء مردمان يمن نازل شد ، و گفته شده : هنگامى كه اين آيه نازل شد از رسول خدا ( ص ) پرسيدند كه آن قوم چه كسانىاند ؟ رسول اكرم ( ص ) دستش را به پشت سلمان زد و فرمود : اين مرد و قوم او هستند . ظاهر آيه حكايت از آن مىكند كه آن قوم هنوز ايمان نياوردهاند ؛ زيرا مىفرمايد : خدا قومى را خواهد آورد . در حالى كه على از جمله كسانى است كه از اوّل اسلام آورده بود . پس چگونه مىتوان گفت :
اين آيه دربارهء او نازل شده است ؟ بر فرض كه بپذيريم ، باز اين آيه يكى از فضايل او به شمار مىآيد و دلالت بر نص مورد ادّعا در باب امامت ندارد .
من مىگويم :
دو مطلب است كه در اينجا بدان اشاره مىكنيم :
1 - معناى ارتداد : ظاهرا به دو معنى به كار رفته كه يكى حقيقى است و ديگرى مجازى .
معناى حقيقى آن عبارت است از روى گرداندن از دين از طريق مخالفت با برخى اصول آن مانند شهادتين - در نزد تمام مسلمانان - و امامت - از نظر شيعه - . و معناى مجازى آن مخالفت با برخى از دستورات مهمّ دينى است . احتمالا در آيهء مورد بحث ، مراد همان معناى اوّل است . زيرا معناى حقيقى همواره در استعمال يك لفظ ، اصل به شمار مىرود و معناى مجازى نيازمند قرينه است . مثل اينكه گفته شود : مراد از ارتداد دوست داشتن كافران و دست كشيدن از جهاد است به قرينهء اينكه در آيهء قبلى مىفرمايد : هر كس كافران را دوست بدارد از آنان است .
2 - شأن نزول آيه : اخبار ما صرفا نزول آن را در مورد امير المؤمنين يا حضرت مهدى ( ع ) بيان كردهاند و بعيد نيست كه مراد هر دو باشند ، امّا در روايات اهل سنّت چند قول وجود دارد . برخى از روايات - همانطور كه علَّامه از ثعلبى نقل مىكند - نزول آيه را
هامش
( 1 ) . مائده / 58 .