من مىگويم :
سيوطى در تفسير الدر المنثور اين حديث را به نقل از ابن مردويه و ابن عساكر از ابو سعيد ذكر كرده است . علَّامه نيز آن را در منهاج الكرامه از ابو نعيم از ابو سعيد نقل كرده است . همچنين سيوطى با ذكر سند از ابن مردويه روايت كرده است كه ابن مسعود گفت :
ما در زمان رسول خدا ( ص ) منافقان را تنها از دشمنى با على مىشناختيم .
اضافه مىكنم : ترمذى در فضايل على ( ع ) ، از ابو سعيد نقل كرده است كه گفت : « ما ، گروه انصار ، منافقان را از دشمنى ايشان با على مىشناختيم » . از ام سلمه نيز روايت شده است كه وى گفت : « رسول خدا ( ص ) مىفرمود : منافق ، على را دوست ندارد و مؤمن با على دشمن نمىشود » . مسلم نيز از على ( ع ) نقل مىكند كه فرمود : « سوگند به آنكه دانه را شكافت و آدمى را آفريد پيامبر امى ( ص ) با من عهد كرد كه جز مؤمن كسى مرا دوست ندارد و جز منافق كسى با من دشمنى نمىكند . »
مانند اين حديث در نشانههاى ايمان از كتاب الايمان سنن نسائى آمده است . همين حديث را با سند ديگرى در علائم نفاق نيز ذكر كرده است . همچنين در سنن ترمذى ( 1 ) باب فضائل على ( ع ) نقل شده است . همين طور در كنز العمال در فضايل على از حميدى و ابن ابى شيبه و احمد بن حنبل و عدنى و ابن ماجه و ابو نعيم در حلية الاولياء و ابن ابو عاصم در السنه اين حديث را آوردهاند . حاكم در مستدرك ( 2 ) در مناقب امير المؤمنين ( ع ) از ابوذر نقل مىكند كه : « ما منافقان را از چند علامت مىشناختيم : تكذيب خدا و پيامبر ؛ شركت نكردن در نمازها و دشمنى با على بن ابى طالب . » سپس مىگويد : اين حديث به شرط مسلم صحيح است . همين حديث را در كنز العمال باب فضايل على از خطيب در المتفق نقل مىكند . ابن حجر در الصواعق المحرقه مقصد سوّم از مقاصد مربوط به آيهء القربى از احمد و ترمذى نقل مىكند كه جابر گفت : « ما منافقان را تنها از طريق دشمنى با على مىشناختيم . »
معرّفى دشمنى با على به عنوان تنها راه شناختن منافقان در اين حديث و مانند آن به لحاظ اين است كه منافق ، تمام علائم نفاق را پوشيده نگاه مىدارد به استثناى دشمنى با على . زيرا دشمنان او بسيار بودند تا جائى كه پيامبر اكرم ( ص ) به دشمنى آنان را از سخنانشان مىشناخت با آنكه آنان مىدانستند كه پيامبر ( ص ) على را دوست دارد و
هامش
( 1 ) . ج 6 ، ص 394 .
( 2 ) . ج 3 ، ص 129 .