است : * ( أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْراهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوه ) * ؛ سزاوارترين افراد نسبت به حضرت ابراهيم عليه السّلام ، آنهائى هستند كه از حضرت او پيروى كنند و گام در جاى گام او بنهند . و يا مىگويند : « اولى النّاس بالميّت اولاهم بميراثه » ؛ « سزاوارترين افراد به مرده كسانى هستند كه از ما ترك او ارث مىبرند » . و تفاوت ميان اولويت به ابراهيم عليه السّلام و اولويت به متوفّى ، به اين شرح است كه در اولويت به ابراهيم عليه السّلام ، رعايت علوّ مقامى و رفعت جاهى مىشود و در اولويت به متوفّى ، اين معنى معتبر نيست ، بلكه مطلق تساوى و نزديكى مراد است .
از ادلهء ديگرى كه آنان ايراد كردهاند اينكه مىگويند : هرگاه ما كلمه « مولا » را در بيان رسول اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله كه فرموده است :
« من كنت مولاه فعلىّ مولاه » را بر اولويت به نفس حمل كنيم و بگوئيم مراد رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله آنست كه على عليه السّلام نسبت به مؤمنان اوليتر از خود آنهاست و اولويت را بر معناى ناصر يا محب يا امثال اينها حمل نكنيم ، مستلزم تباهى بسيار و عيب جوئى شنيعى از اصحاب مىشود و رخنهء جبران ناپذيرى به بار مىآورد و ناظر به آنست كه همگى اصحاب رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله ، از مهاجر و انصار ، خطا كارند و بايد اوليترى از آنها ، به جان و مالشان وجود داشته باشد كه بر آنها مسلط باشد .
پاسخ از اين دليل بىاساس آنست كه خطا كردن همه اصحاب در كار مخصوصى ، امر نامعقولى نمىباشد . گذشته از اين ، امت اسلامى پس از رحلت رسول اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله بر بيعت با « ابو بكر » اجماع كردند و پيغمبر صلَّى اللَّه عليه و آله هم فرموده است :
« انّ امّتى لا تجتمع على الخطاء » ؛ « پيروان من براى انجام كار خطائى اجتماع نمىكنند » . از لحاظ صغرى و كبرى قابل قبول نمىباشد . عدم مقبوليت صغرى بخاطر آنست كه چنان اجماعى ، تحقق پيدا نكرد و بخشى از اين موضوع را به زودى در كلام « ابن قتيبه » خواهيم ديد و تفصيل آن را از مراجعهء به تاريخهاى مفصل بايد بدست آورد . و كبراى دليل از آن جهت قابل قبول نمىباشد كه حديث
فضائل الخمسة من الصحاح الستة ( فضائل پنج تن ( ع ) در صحاح ششگانه اهل سنت ) ( فاسي ) — صفحة 159
مساهمون: سيد مرتضى حسيني فيروزآبادي
ص١٥٩