« فخر رازى » از « كلبى » ، « زجاج » ، « فرّاء » و « ابو عبيدة » نقل كرده است كه همگى آنان باتفاق ، آيه مذكور را به « اولى » تفسير كردهاند .
گذشته از اين ، اگر هم براى اينكه « مولا » به معناى « اولى » است ، آيه و شعرى نباشد و هيچ واژه شناسى تصريح نكرده باشد كه مولى به معناى « اولى » است ، تنها سخن ارجمند رسول اكرم صلَّى اللَّه عليه و آله براى اينكه « مولا » به معناى « اولى » است كافى خواهد بود ، آنجا كه مىفرمايد :
« الست اولى بالمؤمنين من انفسهم ؟ قالوا : بلى قال من كنت مولاه فعلىّ مولاه » . و فرموده است :
« ان اللَّه مولاى و انا مولى المؤمنين ، اولى بهم من انفسهم فمن كنت مولاه فعلىّ مولاه » رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله در اين دو بيان شريف ، نخست به اولويت خويش اشاره كرده پس از آن به مولويت حضرت على عليه السّلام اشاره نموده كه همان اولويت باشد . قابل توجه است اينكه مولويت به معنى اولويت باشد ، تنها به آن جهت است كه طبيعت مولويت مقتضى اولويت است نه آنكه بر اثر تقابل با اولويت به اين معنى آورده شده است .
از ادلَّه بىاساس ديگر مخالفان آنكه : هرگاه مولى به معناى اولى باشد ، مىتوان يكى از آن دو را به جاى ديگرى به كار برد . و صحيح است بگويد : « هذا مولى بزيد » به جاى « هذا اولى بزيد » و يا « اولى زيد » ، به جاى « مولى زيد » ، حال آنكه چنين استعمالى درست نيست .
در پاسخ گوئيم : منظور از اينكه « مولا » به معناى « اولى » است آنست كه كلمهء « اولى » را با حرف جر استعمال كنيم و بگوئيم « اولى به » و در اين صورت مىتوان « مولى » را بجاى آن به كار برد . بنا بر اين مىگوئيم : « هذا مولى زيد » ، يعنى « اولى بزيد » يا مىگوئيم « هذا اولى بزيد » ، يعنى « مولى زيد » . آرى ، كلمه « اولى به » هنگامى به كار مىرود كه منظور از آن ، اوليترى نفس باشد همانطور كه رسول خدا صلَّى اللَّه عليه و آله فرمود :
« الست اولى بالمؤمنين من انفسهم » و گاهى همان كلمه را استعمال مىكنند و معناى آن ، سزاوار بودن از غير است . چنان كه در اين آيه آمده
فضائل الخمسة من الصحاح الستة ( فضائل پنج تن ( ع ) در صحاح ششگانه اهل سنت ) ( فاسي ) — صفحة 158
مساهمون: سيد مرتضى حسيني فيروزآبادي
ص١٥٨