اين جمله تعليل و تأكيد و نتيجهى ما قبل مىباشد و نزول آيه همانطور كه از امام صادق عليه السّلام روايت شده دربارهى ابو عبيدهى جرّاح و عبد الرّحمن بن عوف و سالم مولى ابى حذيفه ، مغيرة بن شعبه و گروهى ديگر نازل شده كه در ميان خودشان قرار نوشته بودند و بر آن عهد و پيمان بسته بودند مبنى بر اينكه اگر محمّد صلّى اللّه عليه و آله از دنيا برود خلافت و نبوّت هرگز در بنى هاشم نباشد « 1 » .
أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ نُهُوا عَنِ النَّجْوى
اى رسول ما آيا آنان را كه از نجوى و راز گفتن با هم ممنوع شدند نديدى يعنى راز گفتن و گفتگو .
ثُمَّ يَعُودُونَ لِما نُهُوا عَنْهُ وَ يَتَناجَوْنَ بِالْإِثْمِ وَ الْعُدْوانِ وَ مَعْصِيَةِ الرَّسُولِ
دربارهى غصب حقّ محمّد و آل محمّد صلّى اللّه عليه و آله و دشمنى آنان و مخالفت قول رسول در حقّ آل محمّد صلّى اللّه عليه و آله نجوى مىكنند .
و به عبارت ديگر : نجوى مىكنند دربارهى چيزى كه در آن نيروى قوّهى بهيميّه شهوى و نيروى قوّهى غضبيّه در زندگى و نيروى قوّهى جهل شيطان وجود دارد .
وَ إِذا جاؤُكَ حَيَّوْكَ بِما لَمْ يُحَيِّكَ بِهِ اللَّهُ
آنها تحيّتهاى بلند بالايى براى شما اظهار مىكنند تا اظهار دوستى با تو كرده و نفاقشان را از تو و از مؤمنين پنهان سازند .
وَ يَقُولُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ
با خودشان مىگويند بدون آنكه تلفّظ كنند ، يا در بين خودشان بدون اطّلاع ديگران مىگويند .
لَوْ لا يُعَذِّبُنَا اللَّهُ بِما نَقُولُ
مىگويند : چرا خداوند به آنچه
هامش
( 1 ) اصول كافى .