رسولش .
عَذابٌ مُهِينٌ يَوْمَ يَبْعَثُهُمُ اللَّهُ
لفظ « يوم » ظرف « مهين » يا « كافرين » يا « أحصاه اللّه » مىباشد .
جَمِيعاً فَيُنَبِّئُهُمْ بِما عَمِلُوا أَحْصاهُ اللَّهُ
اين جمله براى رفع توهم كسى است كه مىگويد : خود عملكنندهها اعمال خودشان را نمىتوانند بشمارند پس چگونه خداوند اعمال همه را مىشمارد .
وَ نَسُوهُ وَ اللَّهُ عَلى كُلِّ شَيْءٍ شَهِيدٌ
و آنها فراموش كردهاند و خدا بر همه موجودات عالم گواه است .
اين جمله تعميم و تعليل است .
أَ لَمْ تَرَ
آيا نديدى .
خطاب به محمّد صلّى اللّه عليه و آله يا به هر كسى است كه خطاب در مورد او ممكن باشد و اگر خطاب به محمّد صلّى اللّه عليه و آله باشد معناى آيه اين است كه تو نبايد تعجّب كنى از اينكه خداوند بر همه چيز شاهد است ، چون مىبينى و به احاطهى علم خدا به آنچه كه در آسمانها و زمين است نظر مىكنى .
و اگر خطاب عامّ باشد معناى آيه اين است نبايد اين معنا ترغيب شمرده شود ، چون آثار احاطهى علم خدا ظاهر است و شايسته است هر بينندهاى آن را ببيند .
أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ ما يَكُونُ مِنْ نَجْوى ثَلاثَةٍ
كه آنچه در آسمان و زمين است خدا بر آن آگاهست هيچ رازى سه كس با هم نگويند .
لفظ « نجوا » جمع « نجّى » يا مصدر « نجاه » يعنى با او راز گفت . يا اسم مصدر است به معناى خوشحال كردن .