سريرهاى مورد آزمايش قرار مىگيرد كه خالص و صاف است يا مغشوش و ناصاف .
و مقصود از سرائر يا اعمال قالبى است كه آنها از جهت خالص بودن يا آميخته و مشوب بودن سرّ و باطن هستند و همچنين از ناحيهى مبادى و غايات ، يا مقصود فعليّتهايى است كه براى نفس حاصل است ، يا نيّتهاى ، يا امور پنهانى نفس است كه جز صاحبان نفوس كسى آنها را نمىداند .
و لفظ « يوم » متعلّق به لفظ « قادر » است ، نه به لفظ « رجعه » چه در اين صورت لازم مىآيد بين آن و متعلّقش اجنبى فاصله شود ( كلمهاى غير مفعول ) ، يا متعلّق به محذوف است ، به قرينهى اين قول خدا كه :
فَما لَهُ مِنْ قُوَّةٍ وَ لا ناصِرٍ
در آن روز نه نيرويى دارد كه عذاب را از خودش دفع نمايد و نه يار و ياورى دارد كه به او كمك كند و او را از عذاب خدا برهاند .
وَ السَّماءِ ذاتِ الرَّجْعِ
و سوگند به آسمان كه به وصف اوّل خويش بازگشت دارد ، زيرا آسمان در حالت و وضعى نيست مگر آنكه به همان حالت اوّل برمىگردد ، يا مقصوددارندهى باران ، يا دارندهى خورشيد ، ماه و ستارگان است كه دايم به آنان باز مىگردد ، يا مقصوددارندهى خير دايم است كه همواره و پيوسته بر اهل عالم خير مىرساند .
وَ الْأَرْضِ ذاتِ الصَّدْعِ
و به زمين روينده به وسيلهى گياهان و درختان .
إِنَّهُ لَقَوْلٌ فَصْلٌ
كه قرآن ، يا امر رسالت ، يا ولايت ، يا