در آن زمان بيشتر معاملهها با كيل و پيمانه بوده است ، مانند آنچه در بعضى شهرها در اين زمان هم معمول است .
وَ إِذا كالُوهُمْ
هرگاه براى مردم از اجناس آنان پيمانه كنند .
و امّا ضمير « هم » را تأكيد مرفوع قرار دادن از جهت لفظ و معنا بعيد است ، چون الف در خطّ و نوشتار ثابت نشده است و مقصود اين نيست كه به وسيلهى خودشان كيل كردند ، بلكه مقصود به قرينهى مقابله با وزن اين است كه اجناس خود را براى مردم پيمانه كردند .
أَوْ وَزَنُوهُمْ يُخْسِرُونَ
در آوردن مادّهى اكتيال و كيل در دو فقره از آيه اشعار به اين است كه آنان در هر دو صورت خريدوفروش مسامحه مىكردند و كم مىدادند .
بعضى گفتهاند : هنگامى كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به مدينه آمد اهل مدينه در كيل و وزن از خبيثترين مردم بودند كه خداى تعالى :
« وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ »
را نازل نمود و بعد از نزول آيه درست پيمانه كردند .
و بعضى گفتهاند : نماز هم كيل و مكيال است هر كس آن را براى خدا كامل نمايد خدا نيز براى او كامل كند و هر كس از آن كم بگذارد كيفرش آن است كه شنيديد ، كه خداى تعالى درباره مطفّفين گفته است .
أَ لا يَظُنُّ أُولئِكَ أَنَّهُمْ مَبْعُوثُونَ لِيَوْمٍ عَظِيمٍ
استفهام براى تعجّب است ( آيا گمان اين هم ندارند كه در آن روز بزرگ براى مؤاخذه برانگيخته مىشوند ؟ ! )
يَوْمَ يَقُومُ النَّاسُ لِرَبِّ الْعالَمِينَ كَلَّا
روزى است كه مردم در حضور پروردگار عالم مىايستند ، چنين نيست .
اين لفظ براى منع از عدم گمان و عدم باور قيامت است .