و نيز معاملات يا در اموال و اعراض دنيوى ، يا در افعال و آداب بدنى ، يا در حالات و اغراض و اخلاق نفسانى و يا در علوم و عقايد قلبى است .
براى هر يك از بندگان و ساير افراد حيوان حقّى بر گردن تو است بايد آن حقّ را به طور كامل ادا كنى و تو نيز بر هر يك از آنان حقّى دارى كه بايد آن را به طور كامل ادا كنند .
پس اگر تو حقّ ديگران را ادا نكنى تو مطفّف ( كمفروش ) هستى و اگر از ديگران بيشتر از حقّ خودت را مىخواهى باز مطفّف ( كمفروشى ) هستى ، پس به حال خود نسبت به پروردگار و با خلقش نظر كن تا مطفّف نباشى .
هيهات ، هيهات ! چگونه از كمفروشى و كم گذاشتن و تطفيف خارج شويم در حالى كه ما از خدا طلب مىكنيم چيزى را كه نمىتوانيم شكر يك دهم آنچه را كه به ما داده ادا كنيم و از خلق خدا طلب مىكنيم بر كارهايى كه نكرديم ما را مدح و ثنا گويند و اگر ما را در مورد عيب و نقصهايمان مذمّت نمايند ناراحت مىشويم .
پس مادامىكه از انانيّتها خارج نشويم و بندهى خدا نگرديم و فانى در او نشويم از تطفيف ( كمفروشى ) بيرون نمىرويم و لذا بايد از خدا درخواست عفو بكنيم و از او بخواهيم كموزن كردن و كمفروشىهاى ما را ببخشد .
الَّذِينَ إِذَا اكْتالُوا عَلَى النَّاسِ يَسْتَوْفُونَ
آنهايى كه چون اجناس مردم را براى خودشان كيل و وزن كنند ، تمام و كمال بستانند .
علّت اينكه كيل و پيمانه را گفت و از وزن اسم نياورد از اين روست كه كمفروش كيل و پيمانه در ميزان نيز همان گونه است ، چون