قرار گرفتن لفظ « ثمّ » براى مبالغه در تاكيد است .
أَ لَمْ نَجْعَلِ الْأَرْضَ مِهاداً
جواب سؤال مقدّر است ، گويا كه گفته شده : آيا خداوند براى بندگانش دليلى بر ولايت قرار نداده است ؟ يا دليلى بر حشر ، حساب ، ثواب و عقاب قرار نداده است ؟
يا فرموده است : آيا خداوند براى آنان ولىّ قرار نداده است ؟
يا آيا براى آنان حشر و حساب نمىباشد ؟ پس خداى تعالى فرمود : چگونه ما دليلى بر اين مطلب قرار نداديم ، يا چگونه آنان را مهمل گذاشتيم و بعد از رسول صلّى اللّه عليه و آله ولىّ و امامى براى آنان قرار نداديم ؟ ! يا چگونه آنان را مهمل مىگذاريم و دوباره زنده نمىگردانيم در حالى كه وقتى هيچ نبودند ما آنان را مهمل نگذاشتيم ، يا جميع اسباب وجود و بقاى آنان را فراهم نموديم .
وَ الْجِبالَ أَوْتاداً وَ خَلَقْناكُمْ أَزْواجاً
و كوهها را چون ميخها نگهبان آن ساختيم و شما را زوج و جفت از مذكّر و مؤنّث قرار داديم تا به همديگر انس پيدا كنيد و سكون و آرامش داشته باشيد و تولّد و تناسل ممكن گردد ، يا شما را صنف صنف قرار داديم تا همديگر را بشناسيد و احتياجات همديگر را بر طرف سازيد .
وَ جَعَلْنا نَوْمَكُمْ سُباتاً
و خواب شما را براى راحتى يا موجب انقطاع از كارها و خستگىها قرار داديم .
وَ جَعَلْنَا اللَّيْلَ لِباساً
و شب را پوششى قرار داديم ، كه هر عورتى را مىپوشاند .
وَ جَعَلْنَا النَّهارَ مَعاشاً
و روز را وقت بهرهمندى شما يا سبب طلب معاش شما قرار داديم .