اينكه تعريف آن براى كسانى كه با حجاب مادّه پوشيده شدهاند ممكن نيست .
و لفظ « ما » نافيه و جمله صفت « نفس » است ، يا عامل نسبت به آن معلّق شده است .
يا جمله استفهاميّه و عامل نسبت به آن معلّق است ، يا موصوله و مفعول « لتنظر » مىباشد .
وَ اتَّقُوا اللَّهَ
اين جمله تأكيد قول خدا :
« اتَّقُوا اللَّهَ »
است و ممكن است نظر به مرتبهى ديگرى از تقوى باشد ، چون تقوى چنانچه در اوّل بقره گذشت و در آنجا اشاره كرديم داراى مراتب متعدّدى است .
يا مقصود اين است : بعد از آنكه به اعمال اخروى خود نظر كرديد و سقيم آن را از سالمش و ناخالص آن را از خالصش تميز داديد از خدا بترسيد و آن را با اغراض نفسانى فاسد نكنيد .
يا با بهرههاى نفسانى آميخته نكنيد ، حتّى اگر آن بهرهها و انتفاعات قرب و نزديكى به خدا يا رضاى خدا يا مقامات اخروى باشد .
إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ
خداوند آگاه است و ناخالص را از خالص جدا مىكند .
اين جمله تأكيد تقوى و تعليل امر به آن است .
وَ لا تَكُونُوا كَالَّذِينَ نَسُوا اللَّهَ
مانند كسانى نباشيد كه به طور مطلق خدا را فراموش كردند و براى فردا عملى انجام نمىدهند .
يا مانند كسانى نباشيد كه خدا را فراموش كردند و عمل براى آخرت مىكنند بدون آنكه احساس كنند عمل را براى دنيا قرار مىدهند .
فَأَنْساهُمْ أَنْفُسَهُمْ
آنان خدا را فراموش كردند و خداوند