از امام صادق عليه السّلام « 1 » آمده است كه خداى تعالى رسولش را و حتّى قوم رسول را بر آنچه كه خواست تأديب نمود ، سپس كار را به رسولش سپرد و به او تفويض و موكول نمود ، فرمود :
« ما آتاكُمُ الرَّسُولُ فَخُذُوهُ وَ ما نَهاكُمْ عَنْهُ فَانْتَهُوا »
و آنچه را به رسولش تفويض نموده به ما نيز تفويض نموده ، اخبار در تفويض امر بندگان به رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بسيار است ، رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله چيزهايى را حلال و حرام نمود و خداى تعالى آن را اجازه داد و تنفيذ كرد .
لِلْفُقَراءِ الْمُهاجِرِينَ
مقام بلند ( يا غنايم ) خاص فقيران مهاجرين است .
بدل از قول « لذى القربى » است ، يا بدل از مجموع قول « للّه و للرّسول » است ، بدل واقع شدن آن نسبت به خدا و رسولش به صورت بدل اشتمال است و نسبت به ذى القربى و ما بعدش بدل كلّ از كلّ است .
و مقصود از مهاجرين كسانى هستند كه از مكّه يا ساير بلاد كفر به مدينه مهاجرت كردهاند يا مقصود كسانى هستند كه از گناهان و كارهاى بد به حسنات و كارهاى خوب مهاجرت كنند .
يا مقصود كسى است كه از دار نفس امّاره به دار نفس لوّامه و از آنجا به سوى نفس مطمئنّه هجرت كند كه هر دو دار اسلام است ، از آنجا به سوى قلب هجرت نمايد كه آن دار ايمان است .
الَّذِينَ أُخْرِجُوا
آنهايى كه رانده شدند .
اين جمله صفت لفظ « فقراء » يا ابتداء كلام و مبتداست و لفظ « يبتغون » خبر آن است يا
« أُولئِكَ هُمُ الصَّادِقُونَ »
خبر آن و جمله در مقام تعليل است و
هامش
( 1 ) تفسير جامع ج 7 - اصول كافى