بَلْ كُنَّا ظالِمِينَ
بلكه ما ظالم بوديم ، ما تنها به غافل بودن هم اكتفا نكرديم ، بلكه بر ضدّ آن عمل مىكرديم ، در حالى كه خداوند ما را براى عمل به آن و انس به آن خلق كرده است .
إِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ
جمله مستأنف و جواب سؤال مقدّر به تقدير قول است گويا كه گفته شده : به آنان چه گفته مىشود ؟
پس خداى تعالى فرمود : به آنان گفته مىشود : شما و آنچه را كه جز خدا عبادت مىكنيد هيزم جهنّم هستيد .
مِنْ دُونِ اللَّهِ
در حالى كه آنچه را كه شما عبادت مىكنيد بعضى از غير خداست ، يا آنچه را كه عبادت مىكنيد .
بدون اذن خداست .
و فايده تقيد به «
مِنْ دُونِ اللَّهِ
» اخراج كسانى است با اذن خدا مطاع و مورد اطاعت قرار مىگيرند ، مانند انبيا و جانشينان آنان .
حَصَبُ جَهَنَّمَ
« حصب » به معناى هيزم و مطلق چيزى است كه در آتش مىاندازند ، يا هيزم آنگاه حصب مىشود كه با آن آتش افروخته شود .
أَنْتُمْ لَها وارِدُونَ
و در آن آتش وارد مىشويد لام « لها » زايده است جهت تقويت ، و اين جمله تأكيد جملهى اوّل است ، در مقصود از خطاب مخاطبين و معبودهاى آنانست به