و ضمير ضمير قصّه و شأن است ، يا ضمير مبهم است كه لفظ « ابصار » .
شاخِصَةٌ
خيره گردد اين لفظ مبتداست كه به سبب مرفوع از خبر بىنياز شده است ، يا خبر مقدّم است .
أَبْصارُ الَّذِينَ كَفَرُوا
چشم كافران از حيرت باز مىماند ، نه چشم مؤمنين .
زيرا مؤمنين از ترس و وحشت آن روز ايمن هستند ، ولى كفّار از ترس آن روز و انس نداشتن به آن چشمهايشان باز مىماند و پلك نمىزنند ، امّا مؤمن به جهت أنسى كه به آخرت و به آنچه در آن روز مىبيند دارد مثل اين است كه امر ترسناك و غريبى نمىبيند .
و مؤمن اگر كامل باشد براى او هيچ امر ترسناكى وجود ندارد و غير كامل گاهى ترسهاى آن روز را مىبيند ، ولى نه از جهت ايمانش بلكه از جهت كفرش .
يا وَيْلَنا
اينجا « قول » در تقدير است ، يعنى كفّار در حالى كه مىگويند : واى بر ما .
قَدْ كُنَّا فِي غَفْلَةٍ مِنْ هذا
ما از اين وعده و از اين روز غافل بوديم ، فكر آن را نمىكرديم و آن را قبول نمىكرديم كه آمادهى آن شويم .