تخطي إلى المحتوى الرئيسي

بيان السعادة في مقامات العبادة ( فارسى ) — صفحة 381

مساهمون:

ص٣٨١
معنا بعيد است .
قالُوا
در وادار كردن ابراهيم بر اقرار گفتند :
أَ أَنْتَ فَعَلْتَ هذا بِآلِهَتِنا يا إِبْراهِيمُ
آيا تو اين كار را با خدايان ما كردى ؟
قالَ بَلْ فَعَلَهُ كَبِيرُهُمْ
ابراهيم گفت : من اين كار را نكرده‌ام بلكه بزرگ بت‌ها اين كار را كرده است . چون سؤال از فاعل است و وقع فعل مسلّم پس آنچه كه موافق با جواب است اين است كه بگويد : « بل كبيرهم فعل » تا اثبات فعل مسلّم الوقوع براى كبير و نفى فعل از غير كبير باشد ، ولى فعل را مقدّم انداخت بدان جهت كه خواست فعل را به صورت مفروض ابراز نمايد . زيرا قضيّه از قضاياى فرضى متداول در عرب و عجم است و آنچه كه مناسب قضاياى فرضى است اين است كه فعل نيز فرضى باشد . چرا كه تقدير در اين صورت چنين مىشود : « فعله من فعله » و بالفعل جواب از سؤال از فاعل مىشود ، در نتيجه حذف فاعل يا به صورت ضمير آوردن فاعل لازم مىآيد بدون قرينه و مرجع . روايت شده است : كه بت بزرگ اين كار را انجام نداده و