« لو » نيز به معنى « ليت » قرار داده شود ، و در اين صورت احتياج به تقدير جواب هم ندارد ، در حالى كه اگر « لو » به معنى شرط باشد جواب بايد محذوف باشد .
يعنى : در اين صورت امر زشت و بدى را مىديدى . و خطاب به محمّد صلّى اللّه عليه و آله يا عموم است ، و مقصود مرگ آنها در روز بدر يا به صورت عموم بر مرگ هر كافرى دلالت مىكند .
الْمَلائِكَةُ يَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبارَهُمْ
زدن ملائكه شامل همه اطراف كفّار مىشود ، يا مقصود صورتها و پشتهايشان است چنان كه در خبر است ، چون خداوند حيا دارد با كنايه سخن مىگويد .
« و » مىگويند :
وَ ذُوقُوا عَذابَ الْحَرِيقِ
بچشيد عذاب سوزان را در دنيا و در آخرت .
ذلِكَ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ
از قول خدا يا ملائكه است كه اين همان است كه از پيش فرستادهايد .
وَ أَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ
عطف بر « ما قدّمت » است ، و مقصود نفى سببيّت ظلم خداى تعالى است ، بنا بر اين حقّ عبارت اين است كه بگويد : « لا ، بأنّ اللّه ظلّام للعبيد » ولى چون اين عبارت موهم نسبت ظلم به خداى تعالى و نفى سببيّت ظلم براى عقوبت است ، آن را به صورت نفى ظلم و سببيّت نفى براى عقوبت ادا نمود ، چون بسيار مىشود كه ادات تسبيب آورده مىشود و مقصود نفى سببيّت است .
چنان كه گفته مىشود : فلانى خودش اين كار را انجام