گويند ، دليل بر گفتارش داشته باشد ، و با منتفى شدن هر يك از اين دو چيز آن گفتار دروغ مىشود ، و از همين جهت است كه خداى تعالى آنها را به محض گفتارشان سرزنش و توبيخ مىكند كه سخن آنان بدون علم و حجّت است . بدون اينكه متعرّض ممكن نبودن و جائز نبودن اين مطلب در مورد خدا باشد . لذا فرمود :
أَ تَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ ما لا تَعْلَمُونَ قُلْ إِنَّ الَّذِينَ يَفْتَرُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ
يعنى آنهايى كه مخالف واقع سخن مىگويند ، يا آنها كه گفتارشان بدون دليل است خواه مخالف واقع باشد يا موافق واقع .
لا يُفْلِحُونَ مَتاعٌ فِي الدُّنْيا
چنين كسانى رستگار نمىشوند ، زيرا كه افتراء محقق نمىشود مگر از حكومت نفس و شيطان ، و محكوم نفس و شيطان از آن جهت كه محكوم آن دو است هيچ راه نجاتى ندارد ، و نهايت چيزى كه بر پيروى از حكومت نفس و شيطان و افتراء بستن مترتّب مىشود اين است كه در دنيا به چيزى كه نفس و شيطان براى او زينت داده ، متمتّع شده و بهرهمند مىگردد ، و روى همين جهت خداوند فرمود كه اين افتراء « متاع فى الدّنيا » سبب تمتّع و لذّت دنياست .
ثُمَّ إِلَيْنا مَرْجِعُهُمْ
سپس به سوى ما بازگشتگاه شماست ، اين سخن آماده سازى ذهن و مقدّمه تهديد آنهاست .
ثُمَّ نُذِيقُهُمُ الْعَذابَ الشَّدِيدَ بِما كانُوا يَكْفُرُونَ
براى آنان ياد آورى تهديد است براى آرامش و تسلّى نفس تو در تكذيب آنها .