خستگىهاى روز و سختى طلب معاش آرامش و سكون پيدا كنيد .
وَ النَّهارَ مُبْصِراً
و روز را روشن قرار داد تا اسباب زندگانى و معيشت خود را طلب كنيد ، و حقّ عبارت اين بود كه چنين بگويد : خداوند روز را قرار داد تا در آن زندگى و معايش خود را طلب كنيد ، يعنى خوب آنچه را كه غايت و هدف از آفرينش روز است ذكر شود تا مطابق ذكر غايب شب شود ، و ليكن عوض ذكر غايب سبب آن را ذكر نمود ، و اين بدان جهت است كه غايب را با سبب آن افاده نمايد ، و عبارت مفيد هر دو باشد ، و در اينجا اسلوب و روش را تغيير داد تا مشعر به اين باشد كه روز سبب ديدن و ابصار است ، زيرا كه ديدن را بطريق مجاز عقلى « 1 » به نهار نسبت داده ، پس اين جمله هم مفيد غايت و سبب آن هم مفيد سبب ، سبب غايت است با مختصرترين لفظ كه آن كلمهء « مبصرا » مىباشد .
مقدّم انداختن شب با اينكه روز شريفتر است بسبب وجوه متعدّد زير است :
1 - شب امر عدمى است و امر عدمى طبيعتا مقدّم بر امر وجودى حادث است .
2 - بر حسب تأويل تقدّم زمانى دارد زيرا در سلسله صعود كه از مراتب وجود انسان است نخست شب و تاريكى است و از اين رو تقدّم طبعى دارد .
هامش
( 1 ) مانند اينكه در فلسفه مىگوئيم كلما حكم به العقل حكم به الشّرع يعنى : هر چه عقل حكم كند ، شرع نيز حكم مىنمايد .