عالميان است .
تفسير
إِنَّ فِي اخْتِلافِ اللَّيْلِ وَ النَّهارِ
مسلّما در اختلاف شب و روز ، جواب سؤالى است كه از جملهء سابق ناشى مىشود ، و همچنين جملههائى كه بعدا مىآيد و حرف عطف در آنها نيست .
وَ ما خَلَقَ اللَّهُ فِي السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَتَّقُونَ
و آنچه خداوند در آسمانها و زمين آفريده است نشانههايى براى پرهيزكاران است . چون خورشيد و ماه از آيهها و نشانههاى آشكار است آيت بودن آن دو را وابسته بر صفت علم نمود كه آن اوّلين مراتب انسانيت است به خلاف ساير مخلوقات و به خلاف اختلاف شب و روز ، و لذا آيت بودن آنها را معلّق بر تقوى نمود كه مرتبهء آن فوق مرتبهء اصل علم است .
چون تقوى پرهيز از چيزى است كه بايد پرهيز شود و اين در صورتى است كه به آن چيزى كه بايد از آن پرهيز شود علم پيدا كند .
إِنَّ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا
بديهى است كسانى كه اميد ديدار ، را ندارند ( به آخرت معتقد نيستند ) جواب سؤالى است كه از وابستگى آيات بر علم و تقوى ناشى مىشود ، و اميدوار نبودن به لقاى پروردگار كنايه از عدم علم است ، چون عالم باللّه طالب لقاى خداست و طالب لقا اميدوار است چنان كه قول خداى تعالى :
وَ رَضُوا بِالْحَياةِ الدُّنْيا وَ اطْمَأَنُّوا بِها
و به زندگى دنيا دلخوش هستند و به آن دل بستهاند ، كنايه از عدم تقوى