وَ قَدَّرَهُ مَنازِلَ
يعنى براى آن منزلهائى مقدّر كرد يا آن را صاحب منزلها قرار داد ، يا آن را در منزلها سير داد .
لِتَعْلَمُوا عَدَدَ السِّنِينَ وَ الْحِسابَ
تا اينكه عدد سالها و حساب آنها را بدانيد چون سالها و ماهها در نظر عوام منوط به دورههاى ماه است نه خورشيد .
ما خَلَقَ اللَّهُ ذلِكَ إِلَّا بِالْحَقِّ
خداوند آنها را جز به حقّ نيافريد . يعنى به سبب حقّ يا با غايت و هدف حقّ آفريد .
يُفَصِّلُ الْآياتِ
لفظ « يفصّل » به صورت غيبت و تكلّم ( غايت و متكلّم ) خوانده شده است .
لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
يعنى آيات را به سبب بيان و در وجود براى گروهى كه داراى صفت علم باشند شرح و تفصيل مىدهيم .
بدان كه : انسان از همان ابتدا كه نطفهاش در رحم استقرار پيدا مىكند ، بلكه از اوّل تولّد مادّهاش از عناصر تا زمان بلوغ يا توجّهات الهى سالك راه راست يا انسانيّت است ، و خيرات و نيكىهايش را با ادراك جمادى يا نباتى يا حيوانى درك مىكند نه با ادراك انسانى ، و در اين مرحله ادراك او علم ناميده نمىشود چنان كه ادراك غير انسان از مواليد نيز علم ناميده نمىشود .
وقتى كه با همين سلوك به اوايل بلوغ رسيد و بدن و نفسش رشد نمود و داراى عقل شد كه درككنندهء خوبيها و بديهاى انسانى او گرديد در اين صورت اگر ادراك او نسبت به اشياء به همان مقدار پائين و نيروى ضعيف از آن جهت مورد لحاظ قرار گرفت كه نشانههاى قدرت و حكمت خداى تعالى است و