مستوى « 1 » بر عرش است كه شامل همهء اشياء است ، و موصوف به تدبير امر شما در بقاء و عدم دخالت احدى در امر شما مگر با اجازهء او مىباشد ،
اللَّهُ
خداوند است . اين كلمه خبر يا بدل يا صفت است به تقدير اعتبار معنى و صيغهاى كه در آن وجود دارد .
رَبَّكُمُ
كه پروردگار شماست . « ربّكم » خبر « ذلكم » يا صفت « للّه » يا خبر بعد از خبر است .
فَاعْبُدُوهُ
يعنى حال كه خداوند با چنين صفاتى پروردگار شماست پس براى او مانند بندگان كار انجام دهيد ، يا اينكه براى او بنده شويد . و چون مقصود ترغيب و تشويق آنان به عبادت خداى تعالى است به حصر عبادت در خودش و نفى استحقاق غير تصريح نكرد .
أَ فَلا تَذَكَّرُونَ
يعنى آيا در او و اوصاف او و در خدايان آشكارتان از بتها و ستارهها و چيزهائى كه مستحقّ نيابت و جانشينى خداوند نيستند و در خدايان باطنى به آن مانند هواى نفسهاى فاسد و غرضهاى باطل فكر نمىكنيد ، و متذكّر نمىشويد كه خداوند و آن مظاهر بشرى او كه نمايندگان وى هستند سزاوار پرستش و عبادت مىباشند نه خدايان شما كه از هيچ جهت استحقاقى براى عبادت در آنها وجود ندارد .
إِلَيْهِ مَرْجِعُكُمْ جَمِيعاً
بازگشت همهء شما به سوى اوست .
استيناف است و جواب سؤال از علّت يا از حال خدا با آفريدههايش ، و معنى دوّم نيز مستلزم تعليل است .
هامش
( 1 ) استوا و استواء يعنى : برابرى و يكسانى