الأعراب » يا بر « من يؤمن باللّه » يا اينكه « آخرون » مبتداء است و « اعترفوا » خبر آن است و جمله عطف بر سابقش مىباشد .
خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً
كه عمل صالح را با گناه آميختهاند . نزول اين آيه دربارهء ابى لبابة بن عبد المنذر بوده وقتى كه بنى قريظه در گردن نهادن بر حكم سعد بن معاذ با او مشورت كردند ، و اين مطلب در آيهء ( لا تخونوا اللّه ) در سورهء انفال گذشت ، و ليكن معنى آيه عامّ است ، و بر هر مؤمنى كه در ايمانش گناه احساس و به آن اعتراف كند ، صدق مىكند .
عَسَى اللَّهُ أَنْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ
امّيد باشد كه خداوند توبه آنان را بپذيرد . استعمال ( عسى ) از جانب خدا به معنى وجوب است و اينكه خداى تعالى ادات امّيد ( عسى ، كاد . . . ) مىآورد براى اين است كه فصاحت بيان آن است كه اينگونه كلمات كه از عادت ملوك و اكابر در وعدههاست به كار رود .
إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ
كه خدا آمرزندهء مهربان است در روايت وارد شده است « 1 » كه وحشى ( قاتل حمزه عموى پيغمبر ) از آن گروه بوده و نيز وارد شده كه آنها گروهى بودند مرتكب گناهانى شدند مانند قتل حمزه و جعفر طيّار سپس توبه كردند ، و نيز ذكر شد ، كه هر كس مؤمنى را بكشد به توبه موفّق نمىشود « 2 » .
خُذْ
خودت يا نمايندگانت بگيريد و آن جواب سؤالى است كه شايسته است محمّد صلّى اللّه عليه و آله مورد سؤال قرار گيرد ، گويا كه گفته
هامش
( 1 ) صافى 2 : ص 371 ، برهان 2 : ص 155 / ح 4 ، عيّاشى 2 : ص 100 / ح 106 .
( 2 ) همان مآخذ ، همان صفحات .