وَ أَنَّ اللَّهَ عَلَّامُ الْغُيُوبِ
ذكر عامّ بعد از خاصّ جهت تحقيق خاصّ و تأكيد آن است .
الَّذِينَ يَلْمِزُونَ
كسانى كه عيب مىگيرند و عيبجوئى مىكنند .
الْمُطَّوِّعِينَ
به آنهايى كه صدقات مستحبّ مىدهند ، يا كسانى كه مطلقا صدقه مىدهند كه مبالغه كرده و به آن اهميّت مىدهند .
مِنَ الْمُؤْمِنِينَ فِي الصَّدَقاتِ
از مؤمنان در صدقات خود ، اين عبارت متعلق به « يلمزون » يا به « المطوّعين » يا به هر دو بر سبيل تنازع ، و آن يا خبر مبتداى محذوف است يا مبتداى خبر محذوف ، يا مبتداست و خبرش « فيسخرون » يا « سخّر اللّه منهم » يا « استغفر لهم » يا « ان تستغفر لهم » يا بدل است از قول خدا : « من عاهد اللّه » و قول خداى تعالى : « أ لم يعلموا . . . تا آخر آيه » جملهء معترضه است .
وَ الَّذِينَ لا يَجِدُونَ إِلَّا جُهْدَهُمْ
يعنى مگر به مقدار رنج و سختيشان در تحصيل و طلب پس صدقه مىدهند به چيزى كه خودشان را در تحصيل آن خسته مىكنند .
و دربارهء نزول آيه ذكر شده است كه سالم بن عمير انصارى يك صاع « 1 » خرما آورد ، و گفت : يا رسول الله يك شب مزدورى كردم و دو صاع خرما گرفتم كه يك صاع از آن را براى شما آوردم
هامش
( 1 ) صاع : پيمانه ، پيمانهاى است قريب يك من يا سه كيلو گرم ( فرهنگ عميد ) صاع : واحد وزن پيمانه است معادل چهار من و مساوى هشت رطل و برابر چهار من ( نقل از فرهنگ فارسى معين )