باشد بدين نحو كه صاحب آن متمكّن در تبعيّت شيطان باشد به طورى كه در وجودش جز براى شيطان مدخل و مخرجى نباشد در اين صورت آن كلمهء شيطان است و سفلى و پايين بودن ذاتى آن است . و اگر هيچ كدام از دو قسم فوق نباشد به اينكه صاحب آن كلمه نه در تبعيّت شيطان متمكّن باشد و نه منتسب به خدا و ولايت باشد ، در اين صورت آن كلمات نه كلمات خداست و نه كلمات شيطان ، بلكه آن كلمه منتسب به چيزى است كه غالب و ظاهر از احوال صاحبش باشد مانند اسلام و ايمان و محبّت و رضا و سخط و شرك و كفر ، و آن در ذات خودش نه سفلى و پايين است و نه عليا و بالا ، بلكه در اين مورد محتاج به جعل است ، و لذا در جملهء اوّل كلمهء جعل را آورد بدون اينكه با ضمير فصل تأكيد كند .
وَ اللَّهُ عَزِيزٌ
و خدا تواناست و مغلوب نمىشود تا براى كلمهء خدا سفلى بودن تصوّر شود .
حَكِيمٌ
و با حكمت است و هيچ خللى به آنچه كه به او منتسب شود وارد نمىآيد تا سفلى بودن بر كلمهء خدا تصوّر شود . بنا بر اين عطف از قبيل عطف سبب است .
ترجمه و تفسير آيات 47 - 43
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 41 تا 45 ]
انْفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالاً وَ جاهِدُوا بِأَمْوالِكُمْ وَ أَنْفُسِكُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ ذلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ تَعْلَمُونَ ( 41 ) لَوْ كانَ عَرَضاً قَرِيباً وَ سَفَراً قاصِداً لاتَّبَعُوكَ وَ لكِنْ بَعُدَتْ عَلَيْهِمُ الشُّقَّةُ وَ سَيَحْلِفُونَ بِاللَّهِ لَوِ اسْتَطَعْنا لَخَرَجْنا مَعَكُمْ