و چون حكم تخريب غالب و حكم عمارت مغلوب است به نحوى كه گويا اصلا عمارتى نبوده است ، و چون ايمان به خدا و روز قيامت كه كمال قوّهء نظريّه است در اعتقاد مبدأ و معاد كه در آن جميع معارف مربوط به مبدأ و معاد مندرج است ، و چون اقامهء نماز و دادن زكات كه آن دو كمال قوّهء عمليّه است و هر دو اصل جميع عبادتها است . پس منظور ، عمارت مسجد حقيقى است كه آن قلب و صاحب قلب مىباشد ، و چون حكم عمارت غالب است به نحوى كه به مساجد صورى نسبت داده مىشود اگر چه در آن عمارت و تعميرى نباشد . . . لذا به طريق حصر فرمود : ( انّما يعمّر مساجد اللّه ) در حالى كه آن را با جمع مضاف و با ( من ) موصوله ، مفيد عموم آورد با اينكه اكثر مؤمنين هرگز مسجدى را تعمير نكردهاند ، و اگر ( يعمّر ) متضمّن معنائى باشد كه معنى صحيح شود پس ادا كردن عبارت به اين صورت براى اشاره به همين معنى است .
وَ لَمْ يَخْشَ إِلَّا اللَّهَ
و جز از خدا نترسيدهاند ، كه كنايه از ضعفاى مؤمنين است .
فَعَسى أُولئِكَ أَنْ يَكُونُوا مِنَ الْمُهْتَدِينَ
و چه بسا كه آنان از هدايتيافتگان باشند .
ترجمه و تفسير آيات 24 - 20
[ سوره التوبة ( 9 ) : آيات 19 تا 23 ]
أَ جَعَلْتُمْ سِقايَةَ الْحاجِّ وَ عِمارَةَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ كَمَنْ آمَنَ بِاللَّهِ وَ الْيَوْمِ الْآخِرِ وَ جاهَدَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ لا يَسْتَوُونَ عِنْدَ اللَّهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ ( 19 ) الَّذِينَ آمَنُوا وَ