باشد ، و معنى
( جَعَلَ مِنْها زَوْجَها )
يعنى از سنخ حوّاء همسرش را قرار داد و آن دو ( آدم و حوّا ) در عالم كبير هستند امّا در عالم صغير آن دو در جهت عقلى و نفسى براى انسان هستند و عبارتند از دو جهت نازلهء عقل در عالم صغير . « 1 »
فَلَمَّا تَغَشَّاها حَمَلَتْ حَمْلًا خَفِيفاً
پس چون آدم با حوّا ( عقل با نفس ) هم بستر شد حوّا ( نفس ) بار سبكى احساس كرد زيرا اثر سنگينى حمل هنوز ظاهر نشده بود .
فَمَرَّتْ بِهِ
سپس حمل استمرار پيدا كرد .
فَلَمَّا أَثْقَلَتْ
تا اين كه رفته رفته به علّت حمل سنگين شد .
دَعَوَا اللَّهَ رَبَّهُما لَئِنْ آتَيْتَنا صالِحاً
آنگاه خدا را در نفس و بدن خواندند كه اگر فرزندى صالح ( انديشه پاك كه حاصل عقل و نفس است ) به ما عطا كنى .
لَنَكُونَنَّ مِنَ الشَّاكِرِينَ فَلَمَّا آتاهُما صالِحاً
از شاكران خواهيم بود ، اين مطلب منّت ديگرى بر آدم و حوّاست كه به آنها فرزندى صالح داد ، امّا :
جَعَلا لَهُ شُرَكاءَ فِيما آتاهُما
نعمت را تبديل به كفران و وعده را تبديل به خلاف نمودند ( عمل خودشان را در اين موهبت الهى مؤثّر و عامل اصلى دانستند و كودك را نتيجه آميزش زن و شوهر دانستند و در اين امر در آنچه كه به آنها داده
هامش
( 1 ) تفسير الصّافى 2 : ص 209 - تفسير القمى 1 : ص 202 .