تفسير
وَ لَقَدْ أَرْسَلْنا إِلى أُمَمٍ مِنْ قَبْلِكَ
به امّتهاى پيش از تو بلا فرستاديم . بيان اين سخن جهت دلدارى رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و تهديد امّت است .
فَأَخَذْناهُمْ بِالْبَأْساءِ
بأساء بلاست خواه در جنگ باشد يا در غير جنگ .
وَ الضَّرَّاءِ
نقص در جانها و مالهاست ، يعنى به آنها در ابتداى ارسال رسولان بلا و سختى داديم تا اينكه شدّت خيالشان و قوّهء هواهايشان شكسته شود تا به آسانى انبيا را قبول كنند ، يا بعد از تكذيب رسولان و شدّت عنادشان به بلا و سختى مبتلايشان ساختيم تا برگردند و توبه كنند .
لَعَلَّهُمْ يَتَضَرَّعُونَ
تا شايد آنها تضرّع نموده و به رسولان پناه ببرند .
بدان كه انسان در هنگام امنيّت و صحّت و وسعت عيش و زندگى به خصوص در وقت جوانى و شادابى قواى حيوانى ، خودش را از عزيزترين مردم به حساب مىآورد ، و غير خودش را چيزى به حساب نمىآورد ، و گمان دارد كه او از جهت انديشه بهترين خلق است و روان خودش را بر آرزوها و هواهاى گوناگون پخش مىكند و پراكنده مىسازد .
و آنگاه كه در اهل يا جان يا مال به بلايى مبتلا شد ، شدّت انانيّتش شكسته مىشود ، و به سوى پروردگار تضرّع مىنمايد ، و پناه به كسى مىبرد كه گمان مىكند او از ناحيه پروردگار