تيزبينى چيزى را كه دالّ بر مبدأ و معاد باشد ، نمىبينند .
وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها
يعنى در عين آنكه گوش آنها تيز است و اصوات را مىشنوند ، امّا اصواتى را كه نافع آخرت آنهاست نمىشنوند كه هر شب و روز صدا مىزند : در خانهء طبعت مقيم نباش و در محلّ سبعيّت و خشمت نخواب ، و از امروزت آمادهء فردايت باشد .
أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ
آنان در عدم فهم و نديدن آنچه از ديدنيها كه بايد ببينند و نشنيدن چيزى كه بايد بشنوند مانند چهارپايان هستند . بلكه مدركات آنان موقوف بر درك اسباب زندگى در كوتاه مدت و فورى مىباشد اگر چه در بالاترين مرتبه درك باشند ، مانند اكثر فلاسفه كه منكر رسالت بوده معتقدند كه رسول عبارت از عقل است ، و احكام عقل همان شريعت است ، چنان كه ادراكات چهارپايان بر درك سود و زيان آنى و فورى است .
بَلْ هُمْ أَضَلُّ
بلكه آنان گمراهتر از چهار پايان هستند ، زيرا كه گمراهى چهارپايان نسبت به انسان گمراهى حساب مىشود و گرنه نسبت به مقام خود حيوان هدايت است ، پس آن حيوان بر هدايت تكوينى خود باقى است ، و همچنين گمراهى او به نحوى نيست كه در هنگام اذيّت و آزار ، او را از مقام خود ( حدّ طبيعى و غريزى ) خارج سازد .
أُولئِكَ
هُمُ الْغافِلُونَ
تكرار اسم اشارهء بعيد براى تحقير آنها و براى طولانى بودن تشديد و سختگيرى نسبت به آنان است چنان كه آن مناسب