ولايت و طاعت و توفيق ولايت و طاعت ، و تسهيل سير ، و رفع موانع سير ، و تقليل امتحانات ، و دوام ذكر و تمثّل صورت شيح همهء اينها صحيح است .
وَ فِي الْآخِرَةِ
يعنى در آخرت نيز براى ما حسنه بنويس ، و حسنه در آخرت عبارت از شهود حقّ تعالى در مظاهر اوست با مراتبى كه دارد . و مولوى قدس سره در تفسير حسنه در دنيا و آخرت چه خوب گفته است :
راه را بر ما چو بستان كن اى لطيف * مقصد ما باش ، هم تو اى شريف
إِنَّا هُدْنا إِلَيْكَ
( هدنا ) از ( هاد ، يهود ) به معنى بازگشتن مىباشد ، يعنى ما به سوى تو بازگشت كردهايم .
قالَ
در مقام جواب خداوند فرمود : من داراى خشم و رضا و عذاب و رحمت هستم ، و هر يك از اينها اهلى دارد ، پس من حقّ دارم هر كس كه اهل عذاب باشد عذابش كنم و هر كس كه اهل رحمت باشد ، به او رحم كنم .
عَذابِي أُصِيبُ بِهِ مَنْ أَشاءُ
چون معصيت به طور مطلق سبب عذاب نيست ، لذا نفرمود : من عصانى !
وَ رَحْمَتِي
يعنى رحمت رحمانى من .
وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ
بر همه چيز گسترده است ، زيرا كه رحمت خدا صفت وجود است ، و وجود بر هر موجودى در دنيا و آخرت احاطه دارد .