او مانند بدنش راست قامت آفريده شده است و به طور قائم قرار گرفته است . امّا وارونه بودن قلب به علّت وابستگىاش به مشتهيات حيوانى ، و راست بودن آن به علّت وابستگىاش ، به اقتضاى انسانيّت انسان مىباشد . و راست بودن ابصار ( ديدها ) عبارت است از ادراك آنچه موافق آخرت است از هر چيزى كه بصر يا بصيرت ، آن را درك مىكند ، و تقليب ( وارونه ) بودن آن سبب ادراك مقتضيات حيوانى ، و احتجاب از عبرت گرفتن به مدركات است .
كَما لَمْ يُؤْمِنُوا بِهِ
يعنى به آنچه كه نازل شده است از آيات ، يا به قرآن ، يا به نبىّ صلّى اللّه عليه و آله به آن ايمان نياوردند .
أَوَّلَ مَرَّةٍ
يعنى قبل از اينكه آنها پيشنهاد كنند ، يا اوّلين بار كه آيه نازل شد ، يا در عالم ذر ، يا اوّل دعوت .
وَ نَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ
متعلّق به « نذرهم » يا به قول خدا
يَعْمَهُونَ
است ، يعنى در گمراهى تردّد كرده ، سرگردان مىشوند ، « نقلّب » و « نذرهم » به صورت متكلّم و غايب خوانده شده ، و « تقلّب » با تاء تأنيث به صورت مجهول نيز خوانده شده است .
وَ لَوْ أَنَّنا نَزَّلْنا إِلَيْهِمُ الْمَلائِكَةَ
ردّ پيشنهادات آنهاست و منع رسول صلّى اللّه عليه و آله و مؤمنين است از آوردن به چيزى از آن پيشنهادها ، چون آنها چنان كه نقل شده است گفتند : اى محمّد صلّى اللّه عليه و آله پيامبران گذشته داراى آياتى بودند ، پس پيامبر فرمود :
چه آيتى دوست داريد كه من هم آن را بياورم ، گفتند : كوه صفا را براى ما طلا كن ، و بعضى از مردگان ما را برانگيز تا دربارهء تو از