( نيكى كردن آشكارا يا پنهان ) ميسّر نشد عفو از بدى بكنيد كه مقامى بالاتر از مقام عفو نيست ، و مقصود از عفو اعمّ از گذشت و صفح ( بخشايش ) است و آن پاكيزه كردن قلب است از كينهء بدىكننده ، و لذا آن را ذكر نكرد كه اگر اين كار را انجام دهيد متخلّق به اخلاق خدا و متّصف به صفات او مىشويد ، و در نتيجه مستحقّ عفو و احسان او مىگرديد .
فَإِنَّ اللَّهَ كانَ عَفُوًّا قَدِيراً
به سبب آنكه خدا توانا به احسان است ، سبب جانشين جزا شده است ، و در اينجا احسان را مقدّم داشت و در آيهء كظم غيظ را مؤخّر نمود ، زيرا در اينجا احسان را به صورت شرط و فرض در اوّلى آورد و مناسب آن ترتيب از بالا به پائين است ، ولى در آنجا احسان را بر سبيل تحقّق مراتب رجال ذكر كرده ، چنان كه قول خداى تعالى
عَفُوًّا قَدِيراً
بر سبيل ترتيب صفات است ، زيرا مراد از قدرت ، قدرت بر احسان به مسىء ( بدكننده ) است و احسان به مسىء بعد از عفو كردن از كار بد او است .
و ممكن است مقصود قدرت بر انتقام باشد ، و در اين صورت معنى آيه اين مىشود كه خداوند در حالى كه قدرت بر انتقام دارد عفوكننده است تا اينكه ترغيب در عفو باشد .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 150 ]
إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِاللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ يُرِيدُونَ أَنْ يُفَرِّقُوا بَيْنَ اللَّهِ وَ رُسُلِهِ وَ يَقُولُونَ نُؤْمِنُ بِبَعْضٍ وَ نَكْفُرُ بِبَعْضٍ وَ يُرِيدُونَ أَنْ يَتَّخِذُوا بَيْنَ ذلِكَ سَبِيلاً ( 150 )
ترجمه :
آنان كه به خدا و پيامبران او كافر شوند ، و خواهند كه ميان خدا و پيامبرانش جدائى اندازند و گويند كه ما به برخى از انبيا گرويده و به پارهاى ديگر كافر شويم و خواهند كه ميان كفر و ايمان راهى اختيار كنند .
تفسير :
إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ
بعد از آنكه ادبى از آداب را ذكر كرد ، ذكر