نفوس مجبور به بخل مىباشند آنچنانكه گويا نفوس مردان نمىتواند زنى را كه دوست ندارد نگهدارد و حقوق آنها را بپردازد ، و همچنين نفوس زنان نمىتواند حقّ خود را اسقاط نمايد و بهره و حظّ خودش را ترك كند .
جملهء اوّل ترغيب بر صلح است ، و جملهء دوّم توجيه عذر و بهانه و بهانهء بخل دو طرف از صلح است .
وَ إِنْ تُحْسِنُوا
و اگر در معاشرت خوب باشيد
وَ تَتَّقُوا
و بپرهيزيد از نقص حقوق آنان ، يا از جدائى و فتح باب شماتت براى زنان ، و آنها را با اينكه دوست نداريد ، نگهداريد خداوند پاداش احسان شما را با احسان ، و پاداش تقواى شما را با مغفرت ، مىدهد .
فَإِنَّ اللَّهَ كانَ بِما تَعْمَلُونَ خَبِيراً
زيرا خدا به آنچه مىكنيد آگاه بوده است . كه در اين جمله سبب به جاى ( جزاى جمله ) آمده است .
[ سوره النساء ( 4 ) : آيه 129 ]
وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّساءِ وَ لَوْ حَرَصْتُمْ فَلا تَمِيلُوا كُلَّ الْمَيْلِ فَتَذَرُوها كَالْمُعَلَّقَةِ وَ إِنْ تُصْلِحُوا وَ تَتَّقُوا فَإِنَّ اللَّهَ كانَ غَفُوراً رَحِيماً ( 129 )
ترجمه :
شما هرگز نتوانيد ميان زنان به عدالت رفتار كنيد و هر چند راغب و حريص به عدل و راستى باشيد پس به تمام ميل خود ، يكى را بهرهمند و ديگرى را محروم نكنيد تا او معلّق و بلاتكليف بماند و اگر سازش كنيد و پرهيزكار باشيد همانا خداوند بخشنده و مهربان است .
تفسير :
وَ لَنْ تَسْتَطِيعُوا
لفظ « لن » براى نفى ابد است و اشاره به اين است كه اين مطلب مانند محال است .
أَنْ تَعْدِلُوا بَيْنَ النِّساءِ
كه عدل و مساوات بين زنان برقرار كنيد ، و آن اگر چه به سبب ظاهر ، ممكن است ولى به حسب ميل قلبى مقدور