ترجمه :
( 2 / 286 )
خداوند كسى را تكليف نكند مگر به قدر توانائى او ، نيكىهاى هر كس به سود خود او و بدىهايش نيز به زيان خود اوست .
پروردگارا ما را به آنچه به فراموشى سپرده يا خطا كردهايم ، مؤاخذه مكن .
بار پروردگارا بار تكليف گران و طاقت فرسا چنان كه بر پيشينيان نهادى بر ما مگذار . بار پروردگارا بار تكليفى فوق طاقت ، ما را بدوش منه و بيامرز و ببخش گناه ما را و بر ما رحمت فرما . سلطان و يار و ياور ما توئى ما را بر ( مغلوب كردن ) گروه كافران يارى فرما .
تفسير :
لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً
يعنى به هيچ يك از تكاليف معاد و معاش بيش از توانائى شما را تكليف نمىكند . جمله جواب سؤال مقدّر است ، گويا كه گفته شده : آيا پس از آن كه گفتند شنيديم و اطاعت كرديم از عهدهء تكليف خارج مىشوند ؟ خداوند فرمود : خدا نفسى را تكليف نمىكند
إِلَّا وُسْعَها
مگر به مقدار توانائى نفس ، آنقدر تكليف نمىكند كه نتوانند از عهدهء آن برآيند . و ممكن است ، جمله حال باشد و اين معنى را افاده كند و مقصود از وسع نفس آن چيزى است كه نفس توانائى و قدرت انجام دادن آن و يا حتّى قدرت انجام دادن بيش از آن را دارد .
لَها ما كَسَبَتْ
حال است يا جواب سؤال مقدّر .
وَ عَلَيْها مَا اكْتَسَبَتْ
يعنى سود و نفع خوبيهاى نفس به خودش بر مىگردد . نه به غيرش ، و همچنين است ضرر گناهانش . و كسب مال به معنى رسيدن به مال است بدون اينكه در تحصيل آن به زحمت افتاده باشد به خلاف اكتساب كه در آن كار كردن و زحمت كشيدن است .
و استعمال كسب در طاعات و معاصى اشاره به اين است كه حركاتى كه موافق يا مخالف امر الهى از انسان صادر مىشود ، باعث مىشود كه شئون نورانى يا ظلماتى براى نفس حاصل شود كه آنها مانند اموالى است كه با حركت معاشى حاصل مىشود . و استعمال كسب در