فرمانبردارى از اوامر و نواهى را ستود ، مؤمنين را از باب لطف مورد ندا قرار داد تا سخن نهى با لذّت مخاطبه و خطاب جبران شود .
اتَّقُوا اللَّهَ
يعنى از غضب و خشم او در مخالفت جميع اوامر و نواهى او و مخصوصا ربا بپرهيزيد .
وَ ذَرُوا ما بَقِيَ مِنَ الرِّبا
يعنى آنچه را كه گرفتهايد پس ندهيد ولى آنچه از زيادى ربا از بدهكارها نگرفتهايد ديگر مطالبه نكنيد .
إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ
اگر به راستى مؤمن بودهايد . اين عبارت شرط تهييجى است .
در خبر است كه وليد بن مغيره در جاهليّت ربا مىخورد ، و از زيادى رباها بقايائى بر گردن قوم ثقيف مانده بود و خالد بن وليد خواست بعد از اسلام آن را مطالبه كند كه اين آيه نازل شد « 1 » .
[ سوره البقرة ( 2 ) : آيه 279 ]
فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا فَأْذَنُوا بِحَرْبٍ مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ إِنْ تُبْتُمْ فَلَكُمْ رُؤُسُ أَمْوالِكُمْ لا تَظْلِمُونَ وَ لا تُظْلَمُونَ ( 279 )
ترجمه :
( 2 / 279 )
پس اگر ترك ربا نكرديد آگاه باشيد كه به جنگ خدا و رسول برخاستهايد و اگر از اين كار پشيمان گشتيد ، اصل مال براى شماست ، به كسى ستم نكردهايد و ستم نديدهايد .
تفسير :
فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا
يعنى اگر ترك نكرديد زيادى ربا را
فَأْذَنُوا
يعنى اعلام كنيد
بِحَرْبٍ
به جنگ بزرگى
مِنَ اللَّهِ وَ رَسُولِهِ
با خدا و رسولش و اين سخن نهايت تهديد است و مثل اين تهديد در مورد گناهى كمتر اتفاق مىافتد .
وَ إِنْ تُبْتُمْ
بعد از آنكه فهميديد كه مطالبهء زيادى ربا و اعتقاد حلال بودن آن ، اعلان جنگ با خداست و توبه كرديد
فَلَكُمْ رُؤُسُ
هامش
( 1 ) صافى : ج 1 / ص 281 .