تخطي إلى المحتوى الرئيسي

دروس في علم الأصول ( الحلقة الأولى ) ( قواعد كلى استنباط ) ( فارسى ) — صفحة 398

مساهمون:

ص٣٩٨

خلاصه مطالب گذشته

1 . از جملهء ادلهء حجيت خبر واحد آيهء « نبأ » است كه در آن حكم يعنى « امر به تبيّن » براى موضوع يعنى « خبر » ثابت شده است ؛ مشروط به آنكه شرط يعنى « خبر آوردن فاسق » موجود باشد ، پس آيهء شريفه به سبب مفهوم شرط دلالت بر حجيت خبر واحد عادل دارد . 2 . اشكال اول بر استدلال به آيهء نبأ آن است كه جملهء شرطيّه در اينجا مفهوم ندارد ، زيرا شرط محقّق موضوع است . در جواب گفته شده كه بايد ديد آيهء شريفه عرفا چگونه حكم و موضوع و شرط را نمايان مىكند . اگر موضوع « الجائى بالنباء » و شرط « الفسق » باشد . ديگر شرط شرط محقق موضوع نيست و جملهء شرطيه مفهوم دارد . 3 . اشكال دوم آن است كه تعليل در ذيل آيهء « نبأ » عام است و مفهوم را نيز شامل مىشود ؛ يعنى چنان كه عمل به خبر فاسق موجب افتادن به جهالت است ، عمل به خبر عادل نيز چنين است . در جواب گفته شده كه اوّلا ، جهالت در اينجا به معناى سفاهت است و سيرهء عقلا در عمل به خبر واحد عادل است ، پس در آن سفاهتى نيست . ثانيا ، در تعارض ميان مفهوم و تعليل چون مفهوم اخص از تعليل است ، به قاعدهء جمع عرفى مقدم برآن مىشود . ثالثا ، مفهوم آيه دلالت برآن دارد كه خبر عادل به منزلهء دليل قطعى است . پس از موضوع عموم تعليل خارج مىشود . 4 . از جملهء ادلهء حجيت خبر واحد آيهء « نفر » است كه بر وجوب حذر به هنگام انذار منذر دلالت دارد - چه آنكه از قول منذر علم حاصل شود يا نه - و اين بدان معناست كه قبول خبر واحد تعبّدا واجب است هرچند مفيد علم نباشد . 5 . اشكال اول بر استدلال به آيهء نفر آن است كه وجوب حذر كاشف از حجيّت قول منذر