اشخاصى كه در آن زراعت كنند . واز بابت اجاره زمين ، چهار يك محصول را از گندم وجو
بعد از تصفيه به صاحب زمين مىدهند . اگر آن گندم وجو به حد نصاب برسد ، آيا زكات بر
صاحب زمين واجب است يا نه ؟ وبر فرض وجوب ، آيا در صورتي كه خودش مستحق زكات
باشد يا آن كه مقروض باشد ، مىتواند خود صاحب زمين به ذمه اش قبول كند يا به قرض خود
بدهد يا نه ؟
جواب : اگر بعنوان مزارعه مىدهد به آن اشخاص به قرار مذكور ، كه چهار يك محصول
مال أو باشد ، پس اگر حصه أو به حد نصاب برسد ، بايد زكات آن را بدهد ، والا فلا . واگر
بعنوان اجاره باشد ، پس باطل است از دو جهت : يكى از بابت جهالت مال الاجاره وديگرى
از جهت اين كه اجاره دادن زمين به گندم يا جو از همان زمين صحيح نيست . پس مستحق آن
چهار يك نيست . بلكه تمام گندم يا جو مال زارع است وزكات بر أو است . ومالك زمين
مستحق أجرة المثل زمين است .
واگر به عوض اجرت المثل ، گندم يا جو همان زمين را بدهد ، باز بر مالك زمين زكات
واجب نيست . چون وجوب زكات بر كسى است كه به زراعت مالك شود ، نه به وجه ديگر .
واما سؤال از اين كه هر گاه زكات واجب باشد وخودش فقير باشد ، مىتواند صرف خود
كند يا أداء دين خود از آن بكند ، پس نمىتواند ، هر چند در غايت فقر وپريشانى باشد . بلى
مىتواند بعد از دادن ، از غيرى زكات بگيرد . وبنابر اين هر گاه بر دو نفر واجب باشد زكات
دادن وهر دو فقير باشند ، مىتواند أحدهما زكات خود را به آن ديگرى بدهد وآن ديگرى
هم زكات خود را به أو بدهد .
سؤال وجواب ( فارسي ) — صفحة 299
مساهمون: السيد محمد كاظم الطباطبائي اليزدي
ص٢٩٩