1 فصّ حكمة إلهيّة في كلمة آدميّة
بدان كه : فصّ هر حكمتى كه ( 1 ) درين كتاب گويد ، مراد از آن يا ( 2 ) خلاصه و زبدهء آن علوم باشد ، كه روح آن نبى به آن مخصوص است و آن حكمت از حضرت اسمى از اسماء ، به حسب استعداد او ، بر روح او فايض شده باشد يا خود مراد دل آن صاحب حكمت بود ، كه آن علوم و معانى و اسرار در و منتقش ( 3 ) گشته باشد . پس تقدير كلام اين باشد كه : محلّ حكمت الهى آن دليست ثابت در كلمهء آدميّت ( 4 ) ، و ( 5 ) تخصيص حكمت إلهيّه به كلمهء آدميّت از آن جهت بود كه آدم ( 6 ) خليفة الله است ، و جامع جميع مراتب .
* متن
لمّا شاء الحقّ ( 7 ) - تعالى - من حيث أسماؤه الحسنى الَّتي لا يبلغها الإحصاء أن يرى أعيانها .
* شرح
ضمير مؤنث در « لا يبلغها و أعيانها » عايد به اسماء ( 8 ) است ، و مشيّت خواستن ( 9 ) بود - كه منشأ آن ذات بود - به ايجاد معدومى يا اعدام موجودى و ارادت خواستيست به ايجاد معدوم فقط . و اختيار حق بر ديگر اسماء از آن جهت كرد ، تا محقّق گردد كه منشأ ( 10 ) اين طلب ذات ( 11 ) است به اسماء ( 12 ) و صفات ، نه ( 13 ) اسماء و صفات .
فحسب . و الله نيز اگر چه اسم ذات است ، امّا من حيث هي هي ، و درين ، مشيّت اگر چه مقتضى ذات ( 14 ) است ، امّا لا من حيث هي هي ، بل من حيث محبّة الذاتيّة .
هامش
( 1 ) س : در كتاب .
( 2 ) د : « يا » ندارد .
( 3 ) د : منقش . س : منقش .
( 4 ) د ، س ، و : آدميّه .
( 5 ) د ، س : در تخصيص .
( 6 ) د ، س : آن .
( 7 ) د ، س : « سبحانه » ندارد . ع : سبحانه .
( 8 ) د ، س : اسماست
( 9 ) د ، س : خواستى باشد .
( 10 ) س : « كه منشأ » ندارد .
( 11 ) د ، س : ذاتست .
( 12 ) د : با اسماء .
( 13 ) س : « نه اسماء و صفات » ندارد .
( 14 ) د ، س : ذاتست .