حق محروم ماند . چرا ( 1 ) كه اگر ملتفت محبوب حق بودى ، تا ( 2 ) خود را محب حق دانستى ، در نماز به غير او التفات نكردى . و انسان را بصيرتى دادهاند كه صدق حال و كذب آمال ( 3 ) خود را نيكو داند ( 4 ) .
ز هر بدى كه تو دانى هزار چندانم
مرا نداند ازين گونه كس كه من دانم
در آشكار بدم در نهان ز بدترم
خداى داند و بس ز آشكار و پنهانم
ثمّ أنّ مسمّى الصّلاة له قسمة أخرى فإنّه - تعالى - أمرنا أن نصلَّى له و أخبرنا أنّه يصلَّى علينا . فالصّلاة منّا و منه . فإذا ( 5 ) كان هو المصلَّى فإنّما يصلَّى باسمه الآخر ، فيتأخّر عن وجود العبد : و هو عين الحقّ الذي يخلقه ( 6 ) العبد في قلبه بنظره الفكرىّ أو ( 7 ) بتقليده و هو الإله المعتقد ( 8 ) .
* شرح
يعنى نماز دو قسم است : يكى نماز ما و آن عبادت است و يكى نماز حق - جلّ ( 9 ) و علا - و آن تجلَّى رحمت است بر مظاهر . پس صلوة حق متأخّر باشد از صلوة عبد و چون خدايى كه شخص اعتقاد ( 10 ) بسته باشد به فكر خود يا به تقليد ديگرى ، كه آن ( 11 ) خداى بايد كه چنين باشد كه من وى را عبادت مىكنم . پس وجود اين عابد بر ( 12 ) آن معبود متصوّر سابق باشد ، به خلاف ( 13 ) إله مطلق ، كه اوّل
هامش
( 1 ) د ، س : چرا كه ملتفت محبوب . . .
( 2 ) د : يا خود را . س : ما خود را .
( 3 ) د : و كذب حال .
( 4 ) د ، س : نيكو داند . نظم .
( 5 ) و : إذا كان .
( 6 ) د : خلقه .
( 7 ) و : و بتقليده .
( 8 ) و : المعتقدات .
( 9 ) د ، س : عزّ شأنه .
( 10 ) س : به اعتقاد .
( 11 ) س : كه خداى بايد . د : افتادگى دارد .
( 12 ) د : بدان .
( 13 ) د : افتادگى دارد .