بى ابتداست و آخر بى انتهاست ( 1 ) ، نه علم كس به او ( 2 ) محيط و نه قوّت فكر را به سرادقات ( 3 ) او راه . امّا إلهى كه متصوّر ( 4 ) هر متصوّر بود ، به حسب استعدادات متنوّع گردد « أَ أَرْبابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ الله الْواحِدُ الْقَهَّارُ » .
* متن
و يتنوّع بحسب ما قام بذلك المحلّ من الاستعداد ( 5 ) ، كما قال الجنيد حين سئل عن المعرفة باللَّه و العارف ، فقال : لون ( 6 ) الماء لون إنائه . و هو جواب سادّ ( 7 ) أخبر عن الأمر بما هو عليه . فهذا هو ( 8 ) الله الَّذي يصلَّى علينا .
* شرح
يعنى متنوّع ( 9 ) في صورة إلهيّة به حسب استعدادات است ( 10 ) . چرا كه استعداد هر فردى به خلاف استعداد ديگريست ، و تجلَّى به حسب استعداد ( 11 ) است و هر كس به موجب آن كه در خود يابد ، فكرش روى نمايد ، آن گويد و ( 12 ) پندارد . و إله مطلق ، من حيث هو هو ( 13 ) ، لا رسم له و لا نعت له و لا صفة له و كلّ ما ينسب إليه فهو عينه . « و لون الماء لون إنائه » از جنيد اشارت است كه چنان ( 14 ) كه آب را رنگى نيست و به هر رنگى كه نمايد رنگ ظرف ( 15 ) باشد همچنين حق را - عزّ شأنه - تعيّنى ( 16 ) نيست كه عقل آن را حصر كند ، بل به هر تجلَّى كه متجلَّى شود به حسب متجلَّى له چيزى ( 17 ) نمايد .
هامش
( 1 ) د ، س : بى انتها نه علم . . .
( 2 ) د ، س : به دو محيط .
( 3 ) د : افتادگى دارد .
( 4 ) س : متصوّر متصورى . د : متصور هر متصورى . . .
( 5 ) د : افتادگى دارد .
( 6 ) س : لون الماء إنائه .
( 7 ) س : ساد سهل . و : شاذ .
( 8 ) س : هو الَّذي .
( 9 ) د : يعنى تنوع صور الهيّه . س : متنوع الى صورة الهيّة .
( 10 ) و ، س : « است » ندارد
( 11 ) د ، س : استعداداتست .
( 12 ) و : آن گويد پندارد . س : و آن بنده دارد .
( 13 ) د : هو هو و لا نعت له و لا وصف . س : و لا نعت و لا صفة .
( 14 ) د : چنانچه .
( 15 ) س : ناخواناست .
( 16 ) و : تعيينى .
( 17 ) س : چيز نمايد .