قدر استعداد العبد . و هذا ليس كذلك فإنّ العبد يظهر للحقّ على قدر الصّورة الَّتي يتجلَّى له فيها الحقّ . و تحرير ( 1 ) هذه المسألة أنّ لله ( 2 ) تجلَّيين . تجلَّى ( 3 ) غيب و تجلَّى شهادة ( 4 ) فمن تجلَّى الغيب يعطى الاستعداد الَّذي يكون عليه القلب ، و هو التّجلَّي الذّاتىّ الَّذي الغيب حقيقته ، و هو ( 5 ) الهويّة الَّتي يستحقّها بقوله ( 6 ) عن نفسه « هو » . فلا يزال « هو » له دائما أبدا . فإذا حصل له - أعنى للقلب - هذا الاستعداد ، تجلَّى له التّجلَّي الشّهوديّ في الشّهادة فرآه ( 7 ) فظهر بصورة ما تجلَّى له كما ذكرناه ( 8 ) .
* شرح
يعنى چنان كه آينه را در نمايندگى دو حكم است : يكى به حسب قابليّت خود ( 9 ) كه گاه خوب زشت نمايد و گاه زشت خوب نمايد و يكى به حكم صورت در ( 10 ) مقابل آن آينه ( 11 ) است ، و آن آينه را اختيار نماند ( 12 ) كه جز آن صورت نباشد .
همچنين حق ( 13 ) را دو تجلَّى است : يكى تجلى غيب كه از فيض اقدس ذات ( 14 ) است ، كه ( 15 ) حظَّ هر كس از آن به حسب تقاضاى استعداد قلبى وى بود ، دايما أبدا . دوم تجلَّى شهادت از فيض مقدس ، كه به واسطهء اسما و صفاتست بر دل ( 16 ) ، و استعداد بخش ( 17 ) است در آن دل حق را بيند پس ( 18 ) به آن صورت ظهور كند كه حق بدان متجلَّى
هامش
( 1 ) س : و تجديد .
( 2 ) س : اللَّه .
( 3 ) س : على غيب .
( 4 ) س : شهادت .
( 5 ) س : هويّته الهويّته .
( 6 ) س : « بقوله » ندارد .
( 7 ) س : فراءة .
( 8 ) س : ذكرنا .
( 9 ) س : خود گاه .
( 10 ) د : كه مقابل - س : كه در مقابل .
( 11 ) س : آينه اختيار نمايندگى .
( 12 ) د : نمايندگى .
( 13 ) د ، س : حق را عزّ شأنه . س : دو تجلَّاست .
( 14 ) د ، س : ذاتست .
( 15 ) س : و حظَّ .
( 16 ) س : بر دل او .
( 17 ) د : بخشش .
( 18 ) س : پس آن .