أربابها بطرائقها . فمآل الكلّ كما قلنا إلى الله ( 1 ) الرّحمن . و الكلّ على صراط ( 2 ) الرّبّ المستقيم . قال ( 3 ) الله : « آخِذٌ ( 4 ) بِناصِيَتِها » كلّ دابّة إليه ، فهو القائد ( 5 ) السّابق و الطَّريق و هو ( 6 ) الغاية قد سبقهم و يرقبهم بالمرصاد .
* متن
و كلّ ما سوى الحقّ دابّة فإنّه ذو روح . و ما ( 7 ) ثمّ من يدبّ بنفسه و إنّما يدبّ بغيره ( 8 ) . فهو يدبّ به حكم التّعبية للَّذى ( 9 ) هو على الصّراط المستقيم ، فإنّه لا يكون صراطا ( 10 ) إلَّا بالمشي عليه .
* شرح
يعنى هر چه اطلاق اسم وجود ( 11 ) بر وى توان كرد جز ( 12 ) حقّ ، دابّه است و حركت وى به غيرى ( 13 ) است و آن غير اعيان علميّهاند ، و آن اسماست كه مربّى موجوداتند ( 14 ) . و آثار تجلَّيات اسما اگر چه ظاهر به آن صورت ( 15 ) محسوسه است ، امّا چون به حق مىگردد و حركات مربوب تابع حركات اوّليهء اسماست و اسما بر صراط مستقيم ( 16 ) ، پس همه بر صراط مستقيم باشند . و صراط را صراط نگويند تا مشى بر آن نباشد ( 17 ) .
هامش
( 1 ) د ، س ، و : الى الرحمن .
( 2 ) ج : على صراط المستقيم .
( 3 ) د ، س ، ج : فإن اللَّه .
( 4 ) د : أخذنا .
( 5 ) ج : و السابق . د ، س : السابق في الطَّريق .
( 6 ) ج : هو على الغاية كما قد سبقهم و يردهم بالمرصاد .
( 7 ) س : بإثمه من بدت . . . بدت .
( 8 ) س : به غير .
( 9 ) س : الَّذي و على .
( 10 ) صراطا بالمشي عليه .
( 11 ) د ، س : موجود .
( 12 ) س : بجز .
( 13 ) س : به غيرست . د : به غيرتست .
( 14 ) س : موجوداتند . د : موجودات .
( 15 ) د ، س : صور .
( 16 ) س : مستقيم باشند .
( 17 ) س : « پس همه بر صراط مستقيم باشند » ندارد . د : نكند .